شيواترين لغات و نسب آنان بهترين نسبها است. [١] در اين مدخل از آياتى استفاده شده كه مضمون آنها صرفاً اشاره به آداب و رسوم و اعتقادات مردم عرب زبان دارد.

اهمّ عناوين: اعتقادات عرب، اوصاف عرب، بتهاى عرب، دختر در عرب، عرب و ماههاى حرام.

آدم‌ربايى عرب‌

١. سابقه آدم‌ربايى، در ميان اعراب عصر جاهليّت:

وَ اذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ مُسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ تَخافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ‌ ....

انفال (٨) ٢٦

وَ قالُوا إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدى‌ مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنا ....

قصص (٢٨) ٥٧

أَ وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ أَ فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ وَ بِنِعْمَةِ اللَّهِ يَكْفُرُونَ.

عنكبوت (٢٩) ٦٧

٢. خوف از آدم‌ربايى عرب، در آغاز ظهور اسلام، بهانه‌هاى برخى از آنان براى ايمان نياوردن به پيامبر صلى الله عليه و آله:

وَ قالُوا إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدى‌ مَعَكَ نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنا أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبى‌ إِلَيْهِ ثَمَراتُ كُلِّ شَيْ‌ءٍ رِزْقاً مِنْ لَدُنَّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ. [٢]

قصص (٢٨) ٥٧

نيز--) آدم‌ربايى‌

آيين عرب‌

٣. رواج آيين شرك و بت‌پرستى، در ميان عرب عصر بعثت:

وَ عَجِبُوا أَنْ جاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ وَ قالَ الْكافِرُونَ‌ ... أَ جَعَلَ الْآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَيْ‌ءٌ عُجابٌ‌ ... وَ اصْبِرُوا عَلى‌ آلِهَتِكُمْ‌ ... [٣]

ص (٣٨) ٤-/ ٦

نيز--) بت‌پرستى، شرك و همين مدخل اعتقادات عرب‌

اتمام‌حجّت بر عرب‌

٤. عربى بودن قرآن، اتمام‌حجّت خداوند بر عرب:

وَ لَوْ جَعَلْناهُ قُرْآناً أَعْجَمِيًّا لَقالُوا لَوْ لا فُصِّلَتْ آياتُهُ‌ أَعْجَمِيٌّ وَ عَرَبِيٌّ قُلْ هُوَ لِلَّذِينَ آمَنُوا هُدىً وَ شِفاءٌ وَ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ فِي آذانِهِمْ وَقْرٌ وَ هُوَ عَلَيْهِمْ عَمًى أُولئِكَ يُنادَوْنَ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ.

فصّلت (٤١) ٤٤

اخلاق عرب‌

--) جاهليّت، رسوم جاهليّت‌

اسلام عرب‌

٥. مژده خداوند، مبنى بر فتح مكّه و استقبال فوج فوج مردم عرب، از اسلام:

إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ‌ وَ رَأَيْتَ النَّاسَ‌

[١] . المنمّق، ص ١٩-/ ٢٠، با تلخيص و اقتباس‌

[٢] . در شأن نزول آيه آمده است كه نوفل بن عبدمناف به پيامبر صلى الله عليه و آله گفت: ما مى‌دانيم سخن شما بر حق است، ولى چيزى كه ما را از ايمان به تو باز مى‌دارد خوف از اين است كه عرب ما را بدزدد. (مجمع‌البيان، ج ٧- ٨، ص ٤٠٦)

[٣] . از اظهار شگفتى شديد كافران عرب از دعوت پيامبراسلام صلى الله عليه و آله به توحيد و يكتاپرستى و ابطال ثنويّت و بت‌پرستى، رواج آيين شرك ميان عرب استفاده مى‌شود. (مجمع‌البيان، ج ٧-/ ٨، ص ٧٢٥؛ الميزان، ج ١٧، ص ١٨٢)