در پيش گرفتند، زمينه‌ساز معنويتى بزرگ و تحولى شگرف در فكر و روح مسلمانان بوده است. همين منابع سرشار قرآن و احاديث و سيره امامان (ع) است كه خاستگاه نخستين عرفان اسلامى است. مايه‌هاى نخستين اسلامى بسى غنى‌تر است از آنچه برخى پنداشته‌اند، نه توحيد اسلامى بدان سادگى است كه پنداشته‌اند و نه معنويت انسان در اسلام منحصر در زهد خشك است و نه نيكان صحابه رسول اكرم (ص) آنچنان بوده‌اند كه وصف شده و نه آداب اسلامى محدود به اعمال ظاهرى است.
امام خمينى (ره) درباره آيات آغازين سوره حديد مى‌گويد:
به جان دوست قسم كه تعبيرى براى حقيقت توحيد ذاتى و اسمايى بهتر از اين تعبير نيست؛ سزاوار است كه جميع اصحاب معارف براى اين عرفان تام محمدى (ص) و كشف جامع احدى و آيه محكمه‌ى الهى سجده كنند و در خاك افتند. آنها كه به كلمات عرفاء شامخ و علماى باللَّه و اولياى رحمان خرده‌گيرى مى‌كنند خوب است ببينند كدام عارف ربانى يا سالك مجذوب بيشتر از آنچه اين آيه شريفه تامه و نامه قدس الهى متضمن است بيانى كرده يا تازه‌اى به بازار معارف آورده است. «١» آيات و روايات و دعاهاى معصومان سرشار از مضامين والاى عرفانى‌اند و راه و رسم توحيد و عشق و بندگى را به سالكان كوى دوست مى‌آموزند. هر يك از اين متون مى‌تواند الهام‌بخش معارفى عميق در عرفان نظرى و عملى باشد.
پرسش‌ ١. ريشه مهم گرايش به عرفان در جامعه انسانى كدام است؟
٢. سه انگيزه اساسى براى تمايل به عرفان و تهذيب نفس را نام ببريد.
٣. چه نسبتى بين دين و عرفان برقرار است؟
٤. چه كسانى خاستگاه عرفان اسلامى را در خارج از جهان اسلام جستجو مى‌كنند؟
٥. از نظر «ماسينيون» اصطلاحات عرفانى از چه منابعى سرچشمه مى‌گيرند؟
٦. آموزه‌هاى عرفان اسلامى از كجا ريشه مى‌گيرند؟