از خوف استيصال بيضۀ اسلام، بر كندن ريشه و محل اجتماع آن را خواستهاند و اين كه تفسير بيضه را به اصل و مجتمع كردهاند يعنى خوف باشد بر ريشه و محل اجتماع اسلام از مستأصل شدن و بر كنده شدن و در اين مقام در عبارات مىگويند. مثل اين كه شهيد در دروس مىگويد:

الّا ان يخاف على بيضة الاسلام و هى اصله و مجتمعه من الاصطلام او يخاف اصطلام قوم من المسلمين. يعنى مشروط است وجوب جهاد به اذن امام عادل، مگر اين كه ترسيده شود بر بيضۀ اسلام، يعنى اصل و ريشه و محل اجتماع آن از مستأصل شدن يا ترسيده شود از مستأصل شدن قومى از مسلمين.

٤٥٧- سؤال:

در اين اوقات كه طايفۀ روسيه به جانب ممالك محروسه ايران و ساير بلاد مسلمانان آمده و همت بر تسخير بلاد اسلام گماشته و مانع از اجراى احكام دين مسدّد امام (ع) مىباشند دفع ايشان شرعا واجب و لازم است با ظن غلبۀ مسلمين بر ايشان يا نه؟

جواب:

هر گاه منظور ايشان تغيير شرايع و احكام اسلام يا اذيت به نفوس و اعراض مسلمانان و نهب و غارت اموال ايشان است، بلى واجب است، لكن على الاقرب فالاقرب و در هر طبقهاى از اقرب، هر گاه جمعيتى هست كه به بعض آنها كفايت در دفاع حاصل شود بر هر يك از طوايف آنها واجب كفايى است و هر گاه جماعتى كه به نزديك آنها هستند و كفايت نمىكنند بر آنهايى كه نزديكترند به آنها واجب است امداد، به عنوان وجوب كفايى و اگر كفايت حاصل نشود الا به اجتماع جميع، بر همه واجب مىشود كه امداد كنند و متعين مىشود.

٤٥٨- سؤال:

در صورتى كه دفع روسيه كفريه واجب شد، اگر دفع ايشان ممكن نشود مگر به اتفاق جميع مسلمين، آيا بر همگى واجب و لازم است كه كمك و اعانت و كوشش نمايند در قتال و جهاد با ايشان يا نه؟

جواب:

جواب، از مسأله سابق بر اين، معلوم شد.

٤٥٩- سؤال:

در صورتى كه دعوى و قتال و جهاد با ايشان كه به قصد مال و عرض