هر گاه قبل از ركوع است، ركعت را خراب كند، پس بر مىگردد، شك ميانۀ دو و سه و چهار به مقتضاى آن عمل كند، يعنى دو ركعت ايستاده مىكند و دو ركعت نشسته. و هر گاه بعد از ركوع باشد در آن، دو وجه ذكر كردهاند. يكى آن است كه بنا را بر اقل بگذارد كه مقتضى يقين است و دوم اين كه بنا را بر چهار مىگذارد، چنانكه مقتضى شك ميان سه و چهار و چهار و پنج است، پس يك ركعت ايستاده يا دو ركعت نشسته مىكند و سجدۀ سهو هم مىكند و اين وجه ضعيف است و احوط آن است كه بنا را بر اقل گذارد و بعد از اتمام، نماز را نيز اعاده بكند.

و از اينجا شك ميانۀ دو و سه و چهار و پنج معلوم مىشود، پس هر گاه قبل از اكمال سجدتين است باطل است و هر گاه بعد از اكمال سجدتين است پس بنا بر وجه دوم در مسأله اولى، اين مسأله بر مىگردد به شك ميان دو و سه و چهار و شك ميان چهار و پنج، پس دو ركعت ايستاده مىكند و دو ركعت نشسته و سجدۀ سهو هم مىكند و اين هم ضعيف است و شايد در اينجا نيز بنا بر اقل گذارد و احتياط كند هم بهتر باشد.

و از اينجا حكم شك ميان دو و چهار و پنج هم معلوم مىشود، پس هر گاه قبل از اكمال سجدتين است باطل است و هر گاه بعد از اكمال سجدتين است بنا بر وجه سابق كه باز بر مىگردد به دو شك و دو ركعت ايستاده مىكند و سجدۀ سهو مىكند و احوط در اينجا نيز بنا بر اقل و اعاده است.

١٤٦- سؤال:

ملازم ديوان كه جبرا يا اختيارا به سبب دفع ضرر و محافظت اموال خود به سفر برود و در بين سفر، سور [١] سات بگيرد و بعض معاصى البته از او سر مىزند، صوم و صلاة چه صورت دارد؟

[١]: سور سات: ميهمان شدن ماموران دولتى در خانههاى مردم و تعليف مركبهايشان از علف مردم. و يا:

گرفتن غذا و علف از مردم. اين لفظ ساختار عوامانه از واژه «سور» عربى است.

سيورسات: از ريشه تركى: خوار و بار: كفاف معيشت: تداركات لشكر كه گاهى به عهده مردمان ساكن در بين راه لشكرها، گذاشته مىشد.