تجديد هر يك از اجزاى مطهر و اجزاى عضو هم نفعى ندارد به سبب آن كه جزو آخر مطهر كه تطهير جزو آخر عضو را مىكند باز ما دامى كه از آن جزو آخر جدا نشود پاك نمىشود.

با وجود اين كه فرض در صورتى تحقق مىپذيرد (بر فرض امكان) كه عضو را سراشيب بگيرى و قطره را از بالا جارى كنى، اما در صورتى كه عضو را مستوى بگيرى و قطره را در ميان آن بريزى كه به همه طرف جارى شود و از يك طرف كج كنى كه جدا شود باز همان محذور لازم مىآيد، يعنى نجس شدن مطهر و مطهر شدن نجس و عدم انفصال غساله.

و به هر حال در صورتى كه معلوم باشد كه آن قطره معلق، تمام مطهر است يا جزء مطهر، است تا جدا نشود پاك نمىشود. و هم چنين در صورتى كه شك داشته باشد. اما در صورتى كه علم حاصل شده است كه قبل از آن قطره، به قدر تطهير و استيلاء تمام عضو، آب جارى شده و جدا شده، الحال اين قطره معلق و تتمۀ آن چه در عضو مانده تمام پاك است.

و از آن چه گفتيم حكم تطهير ثوب كه جدا شدن غسالۀ آن محتاج به عصر است معلوم مىشود كه ما دامى كه نفس مطهر به سبب عصر از ثوب جدا نشده بر نجاست خود باقى است و بعد جدا شدن به عصر پاك مىشود و آن بقيه كه بعد از عصر متعارف به جا مىماند معفوّ است به جهت نفى عسر و حرج و اجماع. چنانكه (بقيه رطوبتى كه در موضع آن قطره در صورت تطهير) در عضو بدن معفوّ است.

٣٣- سؤال:

آيا ظاهر دماغ يا دهن را بعد از ازاله عين نجاست، تطهير ممكن است بعد از اين كه آب را در مشت كند چند دفعه آن موضع نجس را در آن آب مشت فرو برد (و هم چنين باطن دهن را هر گاه چيزى در رخنه دندان باشد) يا آن كه لا بد است از اجراى آب در آن مواضع؟-؟

جواب:

اظهر اين است كه كافى است كه به قدر احتياج (بعد از ازاله عين) در آب مشت فرو برد، يعنى با ملاحظه دفعات به سبب تفاوت نجاسات و بهتر آن است كه آب را به اعانت كف دست، مماس موضع كند و آب را بر آن جارى كند و غساله را جدا كند و بهتر از آن، اين است كه آب را به عنوان صب بر آن وارد كند و بريزد، مثل آن كه از ظرف مىريزد. و