اجابت مى كنند . و من شما را كه بازماندگان اسلام و بقاياى مسلمانان و از اين دين نجات بخش بهره مند هستيد با تأمين مخارج و بخششها مى خوانم ، از دور من پراكنده مى شويد قضيه روشن است ، زيرا معاويه هيچ كارى با دين و تقوى و ارزشها و آخرت شما ندارد ، شما از اين بىخيالى ، نوعى آزادى خام و تنآسايى احساس كرديد و نفهميديد كه ( وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى ) [١] ( و نيست براى انسان مگر كوششهايش ) و ( يا أَيُّهَا الإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيه ) [٢] ( اى انسان تو با تلاش جدى به ديدار پروردگارت خواهى رسيد ) حالا ، ديگر محبوبترين چيزى كه من ديدار آن را مى خواهم مرگ است . تكرار ديدن شما و بيهودگى تعليم و تربيتى كه براى شما به راه انداخته بودم و تمامى ساعات عمرم را در راه آن گذراندم ، براى من ملامتبار گشته است . اينك احساس مى كنم اگر از مرز زندگى عبور كنم و در زير خاك تيره براى ديدار پروردگارت خواهى رسيد ) حالا ، ديگر محبوبترين چيزى كه من ديدار آن را مى خواهم مرگ است . تكرار ديدن شما و بيهودگى تعليم و تربيتى كه براى شما به راه انداخته بودم و تمامى ساعات عمرم را در راه آن گذراندم ، براى من ملامتبار گشته است .
اين كه احساس مى كنيم اگر از مرز زندگى عبور كنم و در زير خاك تيره براى ديدار محبوبم به انتظار بيارامم ، از اين رنجهاى بىپايان و در عين حال بىنتيجه براى شما ، آسوده خواهم گشت . شما هم پس از من بنشينيد و تن به ظلم و جور و انحرافات گردانندگانتان بدهيد و آلت دستى براى اشباع خودكامگىهاى خود محوران باشيد تا در آغاز ابديت كه يكديگر را خواهيم ديد و همگان در پيشگاه خداوند عادل كه خود شاهد سرگذشت من و شما است به مسئوليت بايستيم .
١٥ ، ١٧ - قد دارستكم الكتاب ، و فاتحتكم الحجاج ، و عرّفتكم ما أنكرتم ، و سوّغتكم ما مججتم لو كان الأعمى يلحظ ، أو النّائم يستيقظ ( من قرآن را به شما تعليم دادم ، شما را تا آن جا كه مقدورتان بود با حقايق آن كلام الهى آشنا ساختم و با احتجاج و برهان براى شما راه رشد و هدايت را آشكار و آن را براى مسير شما رو به جاذبيت بارگاه خداوندى هموار ساختم . اين تلاشهاى من نتيجه مى بخشيد اگر كور مى ديد و به خواب رفته بيدار بود .

[١] . سورهء النجم ، آيه ٣٩ .
[٢] . سورهء الانشقاق ، آيه ٦ .