است با يك تفسير و تأويل مقبول در بارهء آيه ، يا با گذشت زمان و تحول در دانشها مشكل حل و فصل شده است . به عنوان مثال اين آيهء شريفه را در نظر مى گيريم : ( وَالسَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَإِنَّا لَمُوسِعُونَ ) [١] ( ما آسمان را با قدرت آفريديم و ما آن را وسعت مى دهيم ) مفسّرين گذشته سه معنى را براى « لموسعون » در نظر گرفته‌اند : معناى يكم وسعت به همان مفهوم لفظى ، يعنى خداوند آسمان را وسيع آفريده است . معناى دوم خداوند با قدرت بزرگ الهى خود آسمان را آفريده است . معناى سوم روزى ، يعنى خداوند سبحان كيهان بزرگ را آفريده و آن را با تغذيه مواد مناسب تقويت فرموده است . تفاسيرى كه ذيلا نام مى بريم دو معناى اول و دوم را مطرح كرده‌اند و بعضى از آنها مانند طبرسى در مجمع البيان معناى سوم را هم متذكر شده‌اند . [٢] از سال ١٩٢٠ ميلادى يك رياضيدان روسى به نام الكساندر فريدمن با نظريه اى در بارهء گسترش ( انبساط ) كهكشانها وارد ميدان تحقيق شد . عبارت ژرژ گاموف در اين باره چنين است : « وى دريافت كه نورى كه از كهكشانهاى بسيار دور به ما مى رسد ، يك انتقال خطوط طيفى به سوى انتهاى قرمز طيف نشان مى دهد و اين انتقال به نسبت مستقيم مسافت كهكشانها از ما افزايش مى يابد . با اين تفسير كه انتقال مشهود نور قرمز به علت سرعتهاى پسروى منابع نورى پديد مى آيد ( و در حال حاضر هيچ توضيح معقول ديگر براى آن وجود ندارد ) به اين نتيجه مى رسند كه » جهان ما در يك حالت

[١] . سورهء الذاريات ، آيه ٤٧ .
[٢] . جامع البيان عن تأويل اى القرآن ، ابو جعفر محمد بن جرير طبرى ، ج ٢٦ ، ص ٧ و روح البيان ، شيخ اسماعيل حقى بروسوى ، ج ٩ ، ص ١٧١ و فتح القدير ، قاضى محمد بن على بن محمد شوكانى يمانى ، ج ٥ ، ص ٨٨ ، مجمع البيان ، شيخ ابو على فضل بن الحسن الطبرسى ، ج ٩ ، ص ١٦٠ ، تفسير كبير ، فخر رازى ، ج ٢٧ ، ص ٢٢٧ و تفسير مراغى ، احمد مصطفى المراغى ، ج ٩ ، ص ٩ در تفسير مراغى به جهت اشاره به اين كه در اين تعرض به يهود شده است كه مى گفتند : خدا در شش روز كار خلقت را تمام كرده در روز هفتم به استراحت پرداخته است . احتمال استمرار وسعت استمرارى مى رود . تفسير الميزان ، مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائى ، ج ١٨ ، ص ٤١٣ . مرحوم طباطبايى با اشاره به نظريهء جديد در انبساط كهكشانها مى گويد چنان كه علوم رياضى جديد احتمال مى دهد .