ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٠ - به اين جهت كه حقايق قرآنى فوق مسائل زودگذر علمى است

تفسير قرار داده است ، بلكه حكيم متأله مرحوم حاج ملا هادى سبزوارى در مقدمهء حاشيه مثنوى مى گويد : مثنوى تفسير قرآن منظوم است .
٣ - استناد فلاسفه و حكما و صاحبنظران علوم انسانى به آيات قرآن مجيد در بارهء ارتباطات چهارگانه ( ارتباط انسان با خويشتن ، ارتباط انسان با خدا ، ارتباط انسان با جهان هستى و ارتباط انسان با همنوع خود ) بدون تقيّد به پيدا كردن نظم و روش علمى و فلسفى متداول در آيات قرآنى مانند تركيب فصل و باب و تنظيم قواعد و مسائل و نتيجه گيرى از آنها ، به عنوان نمونه هنگامى كه صدر المتألهين مى خواهد براى اثبات حركت جوهريه در اشياء دليل نهايى بياورد ، استناد به آيات قرآنى مى كند : يك - ( وَتَرَى الْجِبالَ تَحْسَبُها جامِدَةً وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ ) [١] ( و كوه‌ها را مى بينى و گمان مى برى كه آنها جامد و بىحركتند در صورتى كه آنها مانند ابر در حركتند . ) دو - ( أَ فَعَيِينا بِالْخَلْقِ الأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي ) [٢] ( بلكه منكران خلقت جديدند كه در اشتباهند ) سه - ( يَوْمَ تُبَدَّلُ الأَرْضُ غَيْرَ الأَرْضِ ) [٣] ( روزى كه زمين مبدل مى شود و غير اين زمين اولى مى گردد ) چهار - ( فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ ) [٤] ( سپس به آسمان و زمين گفت بياييد [ به حركت قانونى خود بيفتيد ] از روى اختيار يا كراهت ) پنج - ( كُلٌّ أَتَوْه داخِرِينَ ) [٥] ( همهء آنان در حال تسليم به مشيت خداوندى در روز قيامت به محشر وارد مى شوند . ) آيهء ٦١ سورهء الواقعه و آيه ١٦ سورهء فاطر و آيهء ٦١ سورهء الانعام . [٦] به نظر مى رسد آيهء ٢٩ از سورهء الرحمن ( يَسْئَلُه مَنْ فِي السَّماواتِ وَالأَرْضِ )

[١] . سورهء النّمل ، آيهء ٨٨ .
[٢] . سورهء ق ، آيهء ١٥ .
[٣] . سورهء ابراهيم ، آيهء ٤٨ .
[٤] . سورهء فصلت ، آيهء ١١ .
[٥] . سورهء النّمل ، آيهء ٨٧ .
[٦] . الاسفار الاربعة ، ج ٣ ، سفر اول ، ص ١١٠ و ١١١ ، صدر المتألهين شيرازى .