ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٥ - وجود اقدس خداوند متعال پيش از حركت و ماده و ذهن كه انتزاع كنندهء زمان از آن دو است مى باشد

مفاهيم محدود و با ذهنى بسيار محدودتر به آنها انس مى گرفتى ٣ - عمل حتما بايد مطابق آن حقايق باشد كه به عنوان عقايد پذيرفته شده‌اند و در غير اين صورت تدريجا مبدل به تخيلات و توهمات مى شود و از بين خواهد رفت . و ممكن است تحرك درونى براى پيدا كردن معتقدات صحيح كه عامل آن بسيار ريشه دار است ، با همان عقايد تخيلى و بىاساس به مبارزه برخيزد و به جهت پيدا نكردن معتقدات صحيح ، بر ضد آنها ( تخيلات ) بشورد و حالت ضد ايمان به خود بگيرد .
جملات بعدى امير المؤمنين عليه السلام با استدلالهاى روشن كاملا واضح است و نيازى به تفسير ندارد .
١٤ - و لم يتقّدّمه وقت و لا زمان . . . ( هيچ وقت و زمانى بر او سبقت نگرفته است ) وجود اقدس خداوند متعال پيش از حركت و ماده و ذهن كه انتزاع كنندهء زمان از آن دو است مى باشد .
آرا و نظريات در مباحث مربوط به زمان متعدد و متنوع است . افراطىترين نظريه در بارهء ماهيت زمان اعتقاد به وجود عينى آن است كه عدهء فراوانى از متفكران گذشته و عده اى فراوانتر از آنها ، مردم معمولى ، آن را مى پسندند ، در حالى كه اگر از حركت چه در عالم برونى و خارجى و چه در عالم درونى صرف نظر شود ، هيچ منشائى براى انتزاع زمان در ذهن وجود ندارد . محكمترين و روشنترين دليل اين مدعا اين است كه هر موجودى را كه در امتداد زمان در نظر بگيريد ، مانند سيبى كه مثلا در طول سه ماه در شاخهء درخت سيب رسيده يا يك موجود ساختهء فكر و دست بشرى كه ساختنش مثلا يك سال به طول انجاميده است هنگامى كه بخواهيم آن سيب و يا آن موجود ساخته شدهء بشرى را به اجزاى تشكيل دهندهء آن تحليل كنيم ، مانند مادهء قندى و آب و عناصر ديگر در سيب ، و اجزاى تشكيل دهندهء آن موجود ساخته شدهء دست بشرى ، حقيقتى به