ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٣٧ - ترجمهء خطبهء صد و هشتاد و پنجم

مختل . ١٨ آيا نمى نگريد به جاندار كوچكى از مخلوقاتش كه چگونه خلقت او را محكم و تركيبش را متقن و براى او گوش و چشم باز كرده و استخوان و پوست آفريده است . ١٩ در مورچه بنگريد با آن جثهء كوچكش و لطافت شكل و اندامش ، لطافتى كه به دشوارى با ديدن از راه چشم و انديشه مى توان آن را درك كرد كه چگونه در زمينش حركت مى كند و به پيدا كردن روزى خود علاقمند است ، دانه را به لانه اش مى برد و در جايگاهش آمادهء استفاده مى سازد .
٢٠ دانه را در موسم گرما براى تغذّى در موسم سرما و در روزهاى توانايى براى اوقات ناتوانىاش ٢١ جمع مى كند . روزى اين جاندار ضعيف تحت كفالت خداوندى است و او مطابق نيازهايش ، موفق به معاش خود مى باشد .
خداوند احسانگر غفلت از وى ندارد . ذات اقدس حسابگر آن ناتوان را محروم نمى دارد ، اگر چه در روى سنگ خشك و فرو رفته در جاى خود كه حركتى ندارد ، باشد . ٢٢ و تو اى انسان ، اگر در دستگاه گوارش و جهاز هاضمهء آن حيوان از همه جهات آنها بنگرى - بالا و پايين و اطراف دنده‌هاى محيط به شكم آن و به آنچه كه در سر او است از چشمان و گوشهايش از آفرينش آن حيوان در شگفتى فرو مى روى و از توصيف آن خسته مى شوى ٢٣ پس بزرگ است آن خداوندى كه آن جاندار ناتوان را بر دستها و پاهايش قائم ساخت و بر اركان تشكيل دهنده اش بنا نهاد . در آفرينش آن حيوان ، هيچ آفريننده اى با خدا شركت نكرده و هيچ قدرتمندى ياريش ننمود . ٢٥ و اگر در همهء طرق انديشه خود تلاش كنى تا به اهداف و غايات خلقت آن جاندار برسى ، دليل تو را راهنمايى نخواهد كرد مگر به اين كه آفرينندهء مورچه همان خالق است كه نخل را آفريده است ، ٢٦ زيرا تفصيل دقيق همهء اشياء و مشكلات و دشوارىهاى اختلاف ساختمان جانداران با يكديگر ، همچنين آنچه كه در خلقت ، با عظمت و لطيف ، يا سنگين و يا سبك ، و يا نيرومند و يا ناتوانند نيز در كارگاه خلقت يكسان مى باشند . ٢٨