ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٧ - آنچه كه براى انسان در اصلاح ارتباطات چهارگانه ضرورت اساسى دارد كار مفيد است و تكميل آن

اسلام تنها نظم زندگى طبيعى شما را به عهده گرفته است ، اگر چه نظم زندگى طبيعى نيز مورد اهتمام اين دين مقدس است . غايت حركت بر مبناى دين اسلام ، تأمين آن « حيات معقول » است كه تا جاذبهء ربوبى كشيده شده است . با اداى تكاليف كه حق خداوندى براى شما مقرر كرده است ، رو به پيشگاه خداوندى حركت كنيد . شما انسانها مسافر ديار حق و حقيقتيد ، هدف را گم نكنيد ، و وصول به آن هدف و غايت بدون مراعات حقوق خدا و انسانها با مراعات تكاليفى كه براى شما مقرر شده است ، امكان پذير نيست .
من شاهد شما هستم و در روز قيامت از طرف شما احتجاج خواهم نمود . در آياتى متعدد از قرآن مجيد شهادت پيامبر اكرم ( ص ) بر مردم با ايمان وارد شده است ، چنان كه در بعضى از همين آيات شهادت مردم با ايمان بر ديگر انسانها نيز مطرح گشته است مانند آيهء ١٤٣ از سورهء البقرة : ( وَكَذلِكَ جَعَلْناكُمْ أُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيداً ) ( و بدينسان شما را امتى معتدل قرار داديم تا بر ساير مردم شاهد شويد و پيامبر بر شما شاهد شود ) . با نظر به مجموع منابع تفسير اين نوع آيات ، و معناى امّت ، مقصود از « شهيد و شاهد » مكتب معتدل و فطرى است كه در هيچ مورد نه افراطى دارد نه تفريطى ، بنا بر اين ، وجود حضرت رسول صلى اللَّه عليه و آله و سلم ملاك و تجلَّى گاه عاليترين قلهء امت اسلامى مى باشد و امت او نيز به جهت انتساب به خدا و به ملاك اعلا و تجسم عاليترين مرحلهء كمال كه رسول خدا ( ص ) است ، ملاك كمال اسلامى براى ساير مردم ( شاهد و شهيد ) مى باشند . با توجه به اين معنى امير المؤمنين على عليه السلام هم به جهت ارتباط روحى شديد با پيامبر اكرم ( ص ) ملاك و تجلىگاه مكتب معتدل و فطرى اسلام است و هم به عنوان با عظمتترين مرد با ايمان در امت اسلامى . ٣٦ ، ٣٧ - ألا و إنّ القدر السّابق قد وقع ، و القضاء الماضي قد تورّد . . . ( آگاه باشيد قدر