ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦٣ - ٢ - بطىء القيام

اگر قصد كند كه سخنى بگويد ، بدون انديشه و تأمّل آنرا مى گويد ، خواه به سود او باشد يا بر ضرر او . ) ٢ - بطىء القيام .
( او با تأمّل و تحمّل و بردبارى قيام ميكند . ) قيام براى رهبرى و اصلاح جامعه و ايجاد نهضت و انقلاب ، يك كار ساده اى نيست كه انسان بتواند در مدّت كمى و با اطَّلاعاتى اندك و با قدرتى ناچيز و با بىظرفيّتى و بىاعتنائى به جان و مال و ناموس انسانها انجام بدهد . آيا مقدارى فراوان از نكبتها و بدبختىها و كشتارهاى انسانها معلولى از دستپاچگى و عجله در امر بزرگ قيام نبوده است آيا صدها بلكه هزاران نابكارىها ناشى از بىاطَّلاعى كسانى نبوده است كه قيام كرده و خود را و ديگران را بر باد فنا داده‌اند چه بسا اقداماتى كه بجهت نبودن قدرت يا كم ظرفيّتى متصدّيان آنها نه تنها به نتيجه نرسيده‌اند ، بلكه نتايج متضادّى را بوجود آورده‌اند . آرى ، در عين حال كه خدا مى فرمايد : ( وَتَواصَوْا بِالْحَقِّ ) مى فرمايد : ( وَتَواصَوْا بِالصَّبْرِ ) . [١] ( همديگر را به حقّ توصيه نماييد و همديگر را به صبر توصيه كنيد . ) يعنى چنان نيست كه حقّ در هر موقعيّتى قابل فهم و تفهيم و اجرا در ميان مردم باشد ، چنانكه در تاريخ حيات انبياء و مصلحين عظام مى بينيم كه چه متانت و آرامشى در اجراى رسالت و قيام داشته‌اند .
شيخ حرّ عاملى از صدوق با اسنادش از امير المؤمنين عليه السّلام در وصيّتش به محمّد بن الحنفيّه چنين نقل مى كند كه آن حضرت فرمود : من استقبل وجوه الآراء عرف مواقع الخطاء و من تورّط فى الامور غير ناظر فى العواقب فقد تعرّض لمفظعات النّوائب و التّدبير قبل العمل يؤمّنك من النّدم و العاقل من وعظه التّجارب و فى التّجارب علم

[١] العصر ، آيهء ٣ .