ميلهاى شديد و تلاشهاى سركش آن را مى‌پوشاند، پس نفس جمال و زيباى را دوست مى‌دارد، و به نور عشق مى‌ورزد، و زيبايى نظام و دقت هماهنگى آن را به خود جذب مى‌كند، ولى كسانى كه پيوسته به لذتهاى شكم و پست‌تر از آن توجه دارند، و شراب خودنمايى و فزون‌خواهى آنان را به خود مست كرده است، چگونه مى‌توانند به نداهاى نجوايى روان خويش گوش فرا دهند، و به لذات عقل خود توجه كنند، و به همين سبب نيازمند آنند كه كسى اين گونه چيزها را به ياد ايشان بياورد، و احساس جمال و شكوه و قاعده دارى و نظم دقيق طبيعت را در جانهاى ايشان برانگيزد و بيدار كند، و آنان را بر آن دارد كه به خورشيد و طلوع صبحگاهى آن با سادگى كودكانه نظر كنند، و هر گاه كه خورشيد بر گستره زمين مى‌تابد و روشنى خود را بر پشته‌ها و دشتها مى‌گستراند، و اشعه خود را از پنجره‌ها و شكافها به درون خانه‌ها مى‌رساند، با احساسى شاعرانه، همچون عاشقى دل از دست داده به آن بنگرند، و از آن درسى تازه و بلكه روحى تازه و مايه حركتى عاطفى دريافت كنند.

/ ١٣٣ «وَ الشَّمْسِ وَ ضُحاها- سوگند به خورشيد و روشنى چاشتگاه آن.» سوگند به آن ... چنان به آن بنگر كه گويى پيش از اين هيچ نمى‌دانسته‌اى كه اين توده بزرگ آتش چيست كه از ميليونها سال پيش در حال سوختن بوده و هنوز دوران كهولت خود را مى‌گذراند، بدان جهت كه احتراق آن نتيجه‌اى از فعل و انفعالات هسته‌اى است، و ما پيوسته بر روى زمين از گرمى و روشنى و سودمنديهاى آن بهره‌مند مى‌شويم، و اينك منتظر رسيدن خبرهايى از آن ماهواره‌ايم كه چندى پيش به مدار آن فرستاده شد، و به خواست خدا پس از حدود سه سال به آن جا خواهد رسيد، و اميد آن هست كه معلومات بيشترى از اين جرم فلكى در اختيار ما قرار دهد ولى اكنون- در اين حالت انتظار- بهتر است به ضحوه شمس توجه كنيم كه- بنا بر آنچه گفته‌اند- ضدّ سايه يعنى پرتوهاى گسترده شده آن بر روى زمين است، و در هنگام ارتفاع پيدا كردن خورشيد در آسمان تجلّى پيدا مى‌كند. و بعضى گفته‌اند: ضحاى خورشيد سراسر روز است، و ظاهرا گفته اول درست‌تر است، چه ضحى از ضح مشتق شده است كه به معنى نور خورشيد است.