تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٨٩ - شرح آيات

كردن آنها و حفر كردن پناهگاهها و مخازنى در همان كوه‌ها بنا كردند ... و سرنوشت آنان نيز دمار و نابودى بود.

«وَ ثَمُودَ الَّذِينَ جابُوا الصَّخْرَ بِالْوادِ- و ثموديان كه سنگها را در دره‌هاى ميان كوه‌ها بريدند.» [١٠] و عاد و ثمود و قصه بر افتادن ايشان در نزد اعراب جزيرة العرب معروف است، بدان سبب كه در دو طرف جنوب و شمال آن منزل داشتند، اما آل فرعون از شهرت جهانى برخوردار بودند/ ٩٢ و اعراب داستان ايشان را از اهل كتابى كه با آنان پيوستگى داشتند شنيده بودند، و قرآن به تفصيل از آنان در جاهاى ديگر فراوان ياد كرده است، و در اين جا به اجمال چنين آمده است

«وَ فِرْعَوْنَ ذِي الْأَوْتادِ- و فرعون صاحب ميخها.» گفته‌اند ميخهاى (اوتاد) و اركان سلطنت وى از سپاهيان و اموال و روشهاى تسلط بر ديگران بوده است، و به قول بعضى ديگر: فرعون مردمان را با كشيدن و بستن به چهار ميخ تا اين كه جان بدهند آزار مى‌داده است، و به همين گونه همسرش آسيه و آرايشگر دخترش را به قتل رسانيد، و به همين جهت ذى الاوتاد خوانده شده است، و به گفته ديگرى ساختن اهرام مصر كه شبيه ميخ است سبب اين نامگذارى شده است ... و به هر صورت، فرعون چنان مى‌پنداشته است كه اين ميخها او را از سرنوشت حتمى كه در پيش دارد نجات خواهد داد.

[١١] ظاهرا مقصود در اين جا از فرعون آل فرعون است، يا او و كسانى است كه تأييد او مى‌كردند و از همين روى پروردگار ما درباره آنان چنين گفته است

«الَّذِينَ طَغَوْا فِي الْبِلادِ- كسانى كه در شهرها به طغيان و گردنكشى پرداختند.» و از آن جهت چنين است كه آدمى قدرت محدودى براى تحمل فشارهاى تملك را دارد: گروهى با مال و نعمتى اندك سر به طغيان بر مى‌دارند، و بعضى چنان‌اند كه اگر همه دنيا را مالك باشند، مى‌توانند به فرزانگى و پيروى از عقل‌