تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩٨ - شرح آيات

باشد، به منتها درجه وحشيت و تباهى سقوط مى‌كند، و هوشمندى و توانايى خود را در راه هلاك خويش به كار مى‌اندازد، آيا نمى‌بينيد كه چگونه فساد و تباهى در خشكى و دريا گسترش يافته است؟ آيا خبر جنگهاى جهانى به گوش شما نرسيده، و از اين با خبر نشده‌ايد كه اين آدميزاد چه وسيله‌هايى براى هلاك كردن خويشتن و ديگران فراهم آورده است؟!/ ٢٠٩ اين همه گواه بر آن است كه اين موجود بزرگ جز با يك نظام الاهى بزرگ نمى‌تواند تكامل پيدا كند ... بدون دين، همچون كشتى كوه پيكرى بدون ناخدا، و هواپيماى بسيار بزرگى بى راننده است، و معلوم است كه در دريا و آسمان پيكران چه سرنوشتى خواهد داشت! [٨] اگر كيفر و پاداش موعود نبود، آفرينش آدمى كارى بيهوده يا حتى ظلمى به شمار مى‌رفت، سبحان اللَّه! پس چگونه مى‌تواند در نزد خدا كسى كه به اسفل سافلين نزول مى‌كند و سبب گسترش تباهى در زمين مى‌شود، با كسى برابر باشد كه به اوج نيكى و نيكوكارى صعود مى‌كند؟ آيات خدا در آفريدگانش ما را به آن رهبرى مى‌كند كه پروردگار ما بهترين داور در ميان داوران است، و اين خود گواه بر آن است كه خدا براى اين انسان پاداشى مقرر داشته است كه در روز جزا به او خواهد رسيد.

«أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَحْكَمِ الْحاكِمِينَ‌- آيا خدا استوارترين داور و حاكم در ميان داوران نيست؟» در حديث از قتادة روايت شده است كه گفت: هنگامى كه رسول اللَّه- صلى اللَّه عليه و آله- اين سوره را به پايان رسانيد، گفت: «چرا. و من بر اين از گواهانم». [٥]