تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٦٧ - شرح آيات

. [١٦] بدين مفهوم رسول اللَّه ضالّ و دور مانده از شريعت تازه بود، و نه از شريعتى ديگر، و از هدايت جديد و نه از هدايتى ديگر، كه بعضى از مفسران چنين گفته‌اند.

در ضمن تفسير ديگرى را مى‌يابيم كه با مقام پيامبر اسلام انسجام بيشتر دارد: او گمشده جهانيان بود كه از او جستجو مى‌كردند، پس خدا مردمان را به او هدايت كرد، و اين تفسير اهل البيت- عليهم السلام- است، و اگر هم تفسير ظاهر قرآن نباشد، بدون شك تفسير بطنى از بطون آن است، مگر قرآن هفت بطن ندارد؟

از امام رضا- عليه السلام- در تفسير اين گفته خدا أَ لَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوى‌ چنين نقل شده است: «فردى بودى كه همانندى در آفريدگان نداشتى، پس مردمان را در پناه تو قرار داده»، وَ وَجَدَكَ ضَالًّا فَهَدى‌ يعنى گمشده در قومى كه از فضيلت تو بى خبر بودند، پس ايشان را به سوى تو رهبرى كرد، وَ وَجَدَكَ عائِلًا فَأَغْنى‌ كه «توشه علم به اقوامى دادى پس آنان را به تو بى‌نياز كرد». [١٧] تفسيرهاى ديگرى از آيه منعكس كننده اهتمام مؤمنان به مقام رسول اللَّه- صلى اللَّه عليه و آله- و نسبت ندادن گمراهى به خود او است، و حكايت از آن دارد كه گمراهى به معنى گم شدن از راه در ايام طفوليت يا در ضمن سفر بازرگانى به شام بوده است، ولى دو تفسير اول شايسته‌تر است.

[٨] و رسول خدا در قبيله بنى هاشم مى‌زيست كه در ميان قريش به سرورى و داشتن اخلاق عالى شهرت داشتند، و در مكه مكرمه مرجع دينى بودند، ولى مال فراوان نداشتند،/ ١٧٦ و مخصوصا ابو طالب كه پس از عبد المطلب، على رغم فقير بودن، شيخ و رئيس بنى هاشم شد و در حق او گفته‌اند كه: جز ابو طالب هيچ‌