تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٤ - شرح آيات

براى فراهم آوردن چيزى كه مورد علاقه او است راضى كند، چه اندازه تلاش مى‌كند و مى‌گريد. اين همه گوشه‌هايى از رنج و تلاش كودك است. اما تحمل رنج بزرگسالان پايانى ندارد، زيرا كه آدمى صاحب شعور و بلند پرواز آفريده شده است، و عقل و شعور وسيله جلب درد و رنج و بلند پروازى پيمودن راه تحمل رنج و سختى است، و همين عامل است كه آدمى را از ديگر موجودات زنده متمايز مى‌سازد، و در اين باره از امام حسن مجتبى- عليه السلام- روايت شده است كه گفت

«آفريده‌اى را نمى‌شناسم كه درباره كارها به اندازه آدمى متحمل درد و رنج شود، از تنگيهاى دنيا و سختيهاى آخرت هر دو رنج مى‌برد». [٤] [٥] و در اين تحمل رنج مؤمن و كافر، و ثروتمند و فقير، و خرد و كلان، و هر كس كه انسان ناميده شود، همه با يكديگر برابرند. گاه از اين كه دوستت در رنج است آگاه نمى‌شوى، بدان سبب كه در قلب او جاى ندارى،/ ١١٩ و به همين سبب چنان مى‌پندارى كه وضع ديگران از تو بهتر است، ولى مگر ايشان همچون تو بشر نيستند؟

چرا. پس بياييد تا به آنچه واقعيت است رضا دهيم، و مسئوليت را بپذيريم، و ديگر كسى نگويد: من اكنون كوچكم، و چون بزرگ شوم از غم و رنج رهايى خواهم يافت، بدان جهت كه بزرگان وضع بهتر دارند، يا بگويد: من اكنون مجردم و با ازدواج وضعم رو به راه خواهد شد، يا اين كه، سبب گرفتاريهاى من فقر است، و اگر خدا مرا بى‌نياز كند به راحتى و آسايش خواهم رسيد، يا اين كه بگويد: مشكل من خردسالى فرزندانم است و چون بزرگ شوند از غم ايشان خلاص خواهم شد، ولى چون از حالى به حال ديگر، يا از مرحله‌اى از زندگى به مرحله‌اى ديگر انتقال پيدا كند، دشواريهاى تازه او را مورد هجوم قرار مى‌دهد كه هر يكى از قرينه خود بزرگتر است. بنا بر اين بهتر آن است كه آدمى در آرزوهاى شيرين و در خوابهاى بيدارى زندگى نكند، و نگويد كه خدا مرا مجازات نخواهد كرد. چرا؟ مگر او بشر نيست.