تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١١٢ - شرح آيات
لا أُقْسِمُ بِهذَا الْبَلَدِ* وَ أَنْتَ حِلٌّ بِهذَا الْبَلَدِ* وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ. گفت: بلد را بزرگ مىشمارند و به آن سوگند ياد مىكنند، ولى حرمت رسول اللَّه را در آن نگاه نمىدارند». [٣] بنا بر اين شرف مكان وابسته به فراهم بودن آزادى و امنيت براى ساكنان آن است.
/ ١١٧ [٣] سپس خدا به پدر و آن كه از وى تولد يافته سوگند ياد مىكند و مىگويد
«وَ والِدٍ وَ ما وَلَدَ- و به پدر و فرزندش.» آنان كياناند؟ هر پدر تحمل رنج مىكند تا فرزندش رشد كند و به سنين جوانى رسد، و نيز هر فرزند تلاش مىكند تا به كمال برسد و پدر شود، و بنا بر اين سوگند حالت مطلق دارد و هر انسان را شامل مىشود.
بعضى گفتهاند كه مراد از والد آدم ابو البشر- عليه السلام- است و فرزندان او، يا ابراهيم- عليه السلام- و فرزند او اسماعيل يا همه زادگان صالح او.
[٤] اگر چيزى به وزن پنج كيلوگرم را با خود حمل كنى، و گمان كنى كه ده كيلوگرم است، يا گمان كنى كه سه كيلوگرم، در كدام يك از دو فرض بار را آسانتر حمل مىكنى؟! چنين است در آن هنگام كه با زندگى مواجه باشى و آن را همچون بالا رفتن از كوهى بلند تصوّر كنى. به سهولت بر آن غالب مىشوى، و اين به عكس آن است كه تصور كنى به يك سفر جهانگردى پرداختهاى.
قرآن كريم از ما مىخواهد كه حقيقت زندگى را بشناسيم، و به تراز آن ارتقا پيدا كنيم، چه آن، براى دين و دنياى ما، بهتر از اين است كه به خاطر راحتى از آن بگريزيم. قرآن تو را چندان نيرومند مىخواهد تا هيچ بارى بر تو سنگينى نكند، و نمىخواهد كه پيوسته در صدد يافتن بار سبك باشى كه گاه به آن دسترس پيدا نمىكنى ... آيا اين گفته خداوند متعال را نخواندهاى كه
[٣] - تفسير البصائر، ج ٥٥، ص ٥٣٣، به نقل از الكافى.