تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٧ - شرح آيات

خود بدعتهاى نو پديد به وجود آوردند، و يكديگر را بيرون راندند.» [٧٤]. اگر روايات و تفسيرهايى كه مى‌گويد زمان بر مؤمنان اهل كتاب در انتظار پيامبر (ص) كه آنان را بر دشمنان خدا پيروزى بخشد و از گمراهى و عذاب نجات دهد به درازا كشيد درست باشد، اين امر ما را به يكى از اسباب سخت دلى پس از مرور زمان و طول/ ٥٩ مدت دلالت مى‌كند كه همان نوميد شدن از روح خدا و شك كردن در وعده الهى است كه خلافى در آن وجود ندارد.

ممكن است اين مشكل بسيارى از جنبشهاى اسلامى را به ورطه افكند، بويژه نهضتهايى را كه در بيرون از وطن اسلامى مبارزه مى‌كنند، زيرا بيم آن مى‌رود كه سر زندگى و پويايى و فاعل بودنى كه در آغاز جنبش وجود داشته دستخوش تناقض و تعارض شود و پاره‌اى از پويندگان به سبب قناعت و خرسندى به برخى از دست آوردهاى نخستين خود دچار سستى و كاهلى شوند، در اين هنگام دنيا به ديده آنان خوشايند و به مذاقشان شيرين و دلپسند مى‌آيد و در زمين همواره پستى و خوارى را مى‌پذيرند و خشونت جهاد و شدّت رويارويى را رد مى‌كنند و تحريف و پيمودن راه توجيه و تعليل را در پيش مى‌گيرند، و شعار عذرها و بهانه‌ها را بر مى‌افرازند و كلمات (الهى) را جابجا و تحريف مى‌كنند. چنان كه براى قوم موسى (ع) پيش آمد «إِذْ قالَ مُوسى‌ لِقَوْمِهِ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً- هنگامى كه موسى به قوم خود گفت: خدا فرمان مى‌دهد كه گاوى را بكشيد»، و آنان راه مجادله در پيش گرفتند و در اجراى فرمانهاى او تأخير و تعلّل كردند ... «فَذَبَحُوها وَ ما كادُوا يَفْعَلُونَ‌ [٧٥]- پس آن را كشتند، گر چه نزديك بود كه چنان نكنند.» و ديگر بار هنگامى كه آنان را به درهم شكستن حصار و رفتن به درون بيت المقدس فراخواند: «قالُوا يا مُوسى‌ إِنَّ فِيها قَوْماً جَبَّارِينَ وَ إِنَّا لَنْ نَدْخُلَها حَتَّى يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنْ يَخْرُجُوا مِنْها فَإِنَّا داخِلُونَ ...