تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤١١ - شرح آيات

سويى حكمت را به ولايت تفسير مى‌كند و از سويى ديگر بيان مى‌كند كه حكمت تفقّه (و آگاهى عالمانه و همراه با استنباط) در دين است.

/ ٣٧٨ امام صادق (عليه السلام) در تفسير گفته خداى سبحان كه گويد: «وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثِيراً [١٥]- و به هر كه حكمت عطا شده نيكى فراوان داده شده» گفت: «فرمانبردارى خدا، و شناختن امام.» [١٦] امام صادق (عليه السّلام) در تفسير همان آيه گفت: «حكمت شناخت و تفقّه (آگاهى عالمانه همراه با استنباط) در دين است، پس هر كس از شما كه فقيه شود حكيم است، و مرگ هيچ يك از مؤمنان محبوب و خوشايند ابليس نيست چندان كه مرگ فقيهى.» [١٧] از پيامبر (صلّى اللَّه عليه و آله) مروى است كه گفت: «همانا خداوند قرآن را به من داد، و از حكمت نظر قرآن به من داد، و خانه‌اى نيست كه از حكمت بى‌نصيب باشد و خراب نباشد. هان، بفهميد و بياموزيد و نادان نميريد.» [١٨] در تفسيرى ديگر منقول از امام صادق (عليه السلام) آمده است: «حكمت همان نجات است، و خصوصيّت حكمت استوارى در آغاز كارها و آگاهى و پايدارى در پايان آنهاست، و آن راهنماى آفريدگان خدا به سوى خداست.» [١٩] سخنان مفسّران درباره حكمت چندان به هم نزديك است كه تقريبا يكى است. مالك بن انس آن را به فقه در دين تفسير كرده، و ديگرى گفته: «و حكمت به آنان مى‌آموزد.» يعنى حقايق امور را درمى‌يابند و نيك مى‌سنجند و روحهاى آنان حكم درست و كار درست را الهام مى‌گيرد، و ديگرى گفته است: الكتاب وحى (قرآن) است و الحكمة عقل است، و ديگرى گفته: حكمت همان علمى است كه‌