تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٧٢ - شرح آيات
نديدهاى كه حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ [٣٨] خدا ايمان را محبوب شما ساخت و آن را در دلتان بياراست»؟ و گفت يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ آنهايى را كه به سويشان مهاجرت كردهاند دوست مىدارند.» آن گاه امام صادق (ع) گفت: «دين همان عشق، و عشق همان دين است» [٣٩] و از او (عليه السلام) نقل است كه گفت: «پيامبر خدا به اصحابش گفت: كدام يك از ريسمانهاى ايمان محكمتر است؟» گفتند: خدا و پيامبرش آگاهترند، و يكى از اصحاب گفت: نماز، و ديگرى گفت: زكات، و يكى گفت: روزه، و ديگرى گفت: حج و عمره، و يكى ديگر گفت: جهاد، آن گاه پيامبر خدا (صلّى اللَّه عليه و آله) گفت: «هر يك از اينها را كه گفتيد فضلى است ولى محكمترين ريسمان نيست، امّا محكمترين ريسمان ايمان عشق در راه خدا، و دشمنى براى خدا، و دوست داشتن دوستان خدا، و بيزارى از دشمنان خداى عزّ و جلّ است»، [٤٠] و چگونه مهاجران و انصار و پيشگامان در ايمان كسانى را كه به ايشان مىپيوند و براى تحقّق بخشيدن به مهمترين هدفهايشان كه همانا پيروزى دين است آمدهاند، يكديگر را دوست نداشته باشند؟! و آخرين سخن: براستى مؤمن راستين محكوم حكم معادله تولّى و تبرّى است، و در نتيجه نسبت بيزارى او از دشمنان از سويى ديگر همان دوستدارى او از مؤمنان است مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ [٤١]: «محمد پيامبر خدا، و كسانى كه با او هستند بر كافران سختگيرند و با يكديگر مهربان».
ما كه امروز براى اجتماعى مسلمان مىكوشيم ناگزيريم كه از خود شروع كنيم، و جامعه خود را ربّانى و الهى سازيم كه بر محور عشق به خدا و دشمنى براى
[٣٨] - الحجرات، ٧.
[٣٩] - المحاسن، برقى، ج ١، ص ٢٦٣.
[٤٠] - همان مأخذ، ص ٢٦٤.
[٤١] - الفتح/ ٢٩.