تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥٥ - شرح آيات

گفت: «ما را سهم پيامبر است و سهم خويشاوندان، و در ما بقى با ديگر مردم شريكيم.» [٢٠] اين درآمد از آن پيامبر بود به اعتبار شخصى او نزد خداوند از لحاظ نزديكى و پايگاه ويژه‌اش در نزد او، و به اعتبار رهبرى او، و اين اعتبار اخير (يعنى از لحاظ رهبرى) براى امامان و رهبران شايسته پس از او، و براى ولى فقيه در غيبت امام معصوم باقى مى‌ماند كه هر گونه بخواهد در پرتو نص و خرد و مصلحت به مصرف مى‌رساند، مفسران يادآور شده‌اند كه اين آيه اختصاص به خويشاوندى با پيامبر از دودمان بنى هاشم دارد، و نصوص اهل بيت (عليهم السلام) دلالت بر اين مى‌كند.

/ ٢٢٩ «وَ الْيَتامى‌- و يتيمان.» آيا مراد يتيمان خويشاوندانند يا غير خويشاوندان؟

در مجمع البيان آمده است كه: منهال از عمر، از امام على بن الحسين (عليه السلام) روايت كرد كه گفت: گفتم: گفته خدا: «وَ لِذِي الْقُرْبى‌ وَ الْيَتامى‌ وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ‌» (را تفسير چيست؟) گفت: «ايشان خويشاوندان ما، و مسكينان ما و مسافران در راه مانده مايند» سپس (همين راوى) گويد: و همه فقيهان گفته‌اند: آنان يتيمان مردمانند بطور عام، و همچنين مسكينان و مسافران در راه مانده، و همين گونه نيز از ايشان روايت شده است. [٢١] «وَ الْمَساكِينِ‌- و مسكينان (يعنى بينوايان)» كسانى از خويشاوندان كه از شدت فقر و بينوايى غذاى روز خود را نمى‌يابند.

«وَ ابْنِ السَّبِيلِ‌- و مسافران در راه مانده.» مسافرانى از خويشاوندان كه در راه مانده‌اند (و خرج بازگشت به زادگاه يا ادامه سفر را ندارند) اين نوع تقسيم كردن را سه نتيجه است