تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٦٩ - شرح آيات
بندى كردهاند: نسل سازنده و نسل نگهدارنده، و نسلى كه از پس آن دو نسل مىآيد و تمدن در دوران اين نسل از دگرگونى و نوآفرينى باز مىماند. امّا جدايى و تفكيك ميان اين سه نسل جدايى ثابت و مشخّصى نيست و كمكى است كه در دورهاى از زمان نمونههايى از اين هر سه نسل با يكديگر همزيستى داشته باشند، پس طبقهاى از مردم را مىيابى كه همواره در حالت افزودنند و همان كسانى هستند كه انديشه تمدن از وجود ايشان امكان يافته و تحقق پذيرفته است، در صورتى كه در همان زمان طبقهاى ديگر از مردم را مىيابى كه منافق و دور و هستند و به دنبال مصالح خويشند و كتاب را به گونهاى كه با خواهشها و اميال ايشان سازگار باشد تحريف مىكنند، و مردمى ديگر را مىيابى كه در حالتى ميانه اين دو حالت زندگى مىكنند.
آرى، اصل كلّى و اغلب اين است كه اين نسلها از پس يكديگر مىآيند، ولى نيروى انسان مىتواند با شرايط مخالف مبارزه كند و بستيزد و فريبندگيها و جاذبههاى سهلانگارى و سستى به ناصحان جامعه فرصت اصلاح مردمان و ايستادگى در برابر عوامل انحراف را مىدهد.
در مورد مسلمانان، در ميان نسل سوم و بعد از آن همواره اصلاح كنندهاى بزرگ برانگيخته مىشود كه قرآن را چنان كه با شرايط جديد دورانشان سازگار آيد، تفسير كند و شادابى و طراوت و زدودگى آن را، دور از تقلّب تحريف كنندگان، و تأويل عذرتراشان، به آنان بازگرداند. و شايد احاديثى كه به ظهور تجديد كننده دين در سر هر قرن از هجرت شريف نبوى (مجدّد رأس المائه) تأكيد دارد، اشاره به همين امر مىكند.
آيه كريمى كه آن را تفسير مىكنيم، حكمى قطعى و يكسان نسبت به تمام اهل كتاب صادر نمىكند بلكه ميان نسلى با نسل ديگر در ميان آنها تفاوت مىنهد، چه در ميان آنان مؤمنانى راستين نيز وجود داشتند، چنان كه قرآن/ ٦١ در جايهايى بدان تأكيد مىكند، از قبيل گفته خداى تعالى در پايان همين سوره كه گويد: «فَآتَيْنَا