تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٢ - شرح آيات
لذّتهاى آن بود. و اينجا فرقى است ميان كسى كه بىاراده دستخوش فتنه مىشود و سپس از راه اسلام در رفتار با آن پيروى مىكند يا خود را به فتنه مىافكند و در آن وارد مىشود تا با آن بستيزد و مقاومت كند با كسى كه به اراده خود وارد مىشود نه از آن رو كه با آن مبارزه كند بلكه بدان سبب كه خود مراد و غرض آن باشد و دنيا و هواى مراد و غرض او از ورود به فتنه باشد. شايد فريفتگى به دنيا آشكارترين مصداقهاى فتنههاى نفس است، و در اين كلمه «فتنتم» سايهاى است از معنى «اضللتم: گمراه كرديد» از نظر تشابه با گفته خداوند به پيامبر خود كه گويد
«وَ احْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ [٥٧]- و بر حذر باش از ايشان كه مبادا تو را بفريبند و گمراه كنند و در پارهاى احكام خدا كه به تو فرستاده (تقاضاى تغيير كنند).» «يفتنوك» يعنى يضلّوك: گمراهت كنند و بفريبند.
مرحله دوم: انتظار كشيدن «وَ تَرَبَّصْتُمْ- و انتظار كشيديد.» با تعلّل و تأخير در التزام به حق، و چشمداشت دگرگونى در آينده، انسان هر چند در ژرفاى انحراف گرفتار شده و فرو رفته و به فتنهها وارد شده باشد، با اين همه خداوند حق را براى او آشكار و بيان مىكند تا حجّت را، گر چه در چشم بر هم زدنهايى، بر او اقامه كند:/ ٤٦ يا به بيدارى، ضمير يا به موعظه و اندرزى دعوت كنند.
يا از خلال برخورد او به مشكلى كه او را بر خطاهاى خود آگاه سازد. ولى در بيشتر اوقات انسان خود را بيدرنگ و مستقيماً به التزام و پيوستن به حق وا نمىدارد، و توبه را به تأخير مىافكند و به گرفتارى، خود در فتنه ادامه مىدهد تا فرصت از او فوت شود، و امام على (ع) ما را از چنين حالتى بر حذر مىدارد، آنجا كه مىگويد
«پس بنده بايد پروردگار خود را پرهيزگارى كند، خيرخواه خود باشد، توبهاش را پيش (از مرگ) فرستد، بر شهوتش چيره شود زيرا زمان و مهلت مرگ از او پوشيده
[٥٧] - المائدة/ ٤٩.