تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٨ - شرح آيات
بيزارى اقليّتى اندك باشند! از آن رو كه اصولا كناره گرفتن از ديگران دشوار است، هر چند كنارهگيرى اكثريّت از اقليّت باشد، پس بنگريد كه وضع معكوس آن چه قدر دشوارتر است؟ آرى، آنان نسبت به قوم خود اعلان بيزارى كردند، و از آنها دور شدند و مهاجرت كردند، و انواع رنجها و محنتها را به قيمت ستيزه و مبارزه خود خريدند و بر حق شكيبا ماندند و صبر كردند، و از انسان آزاده همين مىسزد كه راه حق را بدين گونه و به دور از شرايط و اوضاع و احوالى كه قوم و اجتماع خود را پايبند آن مىيابد، اختيار كند و برگزيند، و طبيعة مؤمن كه حق را مقياس اوّل و آخر مىداند بايد چنين كند. و شايد گفته اين آيه «إِذْ قالُوا- آن گاه كه گفتند» تنها به معنى كلام و اعلان لفظى برائت نيست، بلكه شامل هر چيزى مىشود كه مبيّن و نمودار موضعگيرى و بيزارى جستن مادّى و معنوى آنان است، پس با تمام وسايل بيزارى خود را نسبت به آنها اعلان كردهاند.
«كَفَرْنا بِكُمْ- ما نسبت به شما كفر مىورزيم (و منكر شماييم).» پس به راه شما در زندگى ايمان نمىآوريم و شما را به عنوان مقياس شناخت حق و باطل قبول نداريم و كفر ورزيدن/ ٣٠٦ نسبت به باطل همان صورتى ديگر از طرفدارى و دوستدارى حق است. و خداوند اين مطلب را در گفته خود تأكيد كرده است كه: «فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى لَا انْفِصامَ لَها [٨]- پس هر كس كه به طاغوت كفر ورزد و به خداى ايمان آورد و به چنان رشته استوارى چنگ زده كه گسستنش نباشد»، و واجب است كه مؤمن تنها به كفر ورزيدن باطنى (نسبت به طاغوت) اكتفاء نكند بلكه بايد آن را در عمل و در واقعيّت زندگى نشان دهد، هم چنان كه ابراهيم (عليه السّلام) و مؤمنان همراه او كردند.
«وَ بَدا بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةُ وَ الْبَغْضاءُ- و ميان ما و شما هميشه دشمنى و كينهتوزى خواهد بود.»
[٨] - البقرة/ ٢٥٦.