نو پديدآوريهاى تازه كه زان پيش نبوده، آن كه نزاده است تا در عزّت و تسلّط با كسى مشارك باشد و زاده نشده تا ميراث خوار موجودى هالك شود، اوهام و پندارها را بر او دسترس نيست و جز نمايه شبحى در وهم كس، ديدگان او را در نيابد چه دورى فاصله ادراكها از درك او حايل است و مانع، آن كه در نخستينى او پايان و نهايتى نيست و در آخرينى او حدّى و غايتى، آن كه وقت را بر او پيشى و زمان را به عمر از او بيشى نباشد، فزونى و كاستى را در او راهى نيست و توصيف او به كجايى، و چه چيزى، و گنجايى در جايى، جز اشتباهى نيست، آن كه از كارهاى نهان آگاه است و دانا، و در خرد مردمان از نشانه‌هاى تدبيرى كه در آفرينش خود نهاده آشكار است و پيدا، آن كه از پيامبران درباره او پرسيدند ولى با تعريف به حدّ و بعض توصيفش نكردند بلكه به افعالش توصيف كردند، و بر او به وسيله نشانه‌هايش رهنمون شدند. خرد متفكّران انكار او نتواند و نيارد، زيرا آن كه آسمانها و زمين و آنچه در آنها و ميان آنهاست سرشته اوست و صانع آنها هموست هيچ رد كننده‌اى در برابر قدرت خود ندارد، آن كه از آفريدگان فاصله دارد و جداست و هيچ چيز مانند او نباشد كه بى‌نظير و يكتاست، آن كه آفريدگان را آفريد كه عبادتش كنند و به آنان نيرو داد كه به شريعتى كه در ميانشان نهاده طاعتش كنند، و بهانه آنان را حجتها بريد، و به دليلى آن كه هلاك شدنى بود هلاك شد و به دليلى آن كه نجات يافتنى بود نجات يافت، و فضل از آغاز و نو به نو تنها از آن خداست. آن گاه خداوند- كه حمد و سپاس تنها او را سزاست- قرآن را با حمد به خود آغاز كرد/ ٢٨٦ و كار دنيا و فرا رسيدن آخرت را هم چنان به حمد خود پايان نهاد و گفت: «وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ قِيلَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ‌ [٩١]- و ميان آنان به حق داورى شود و گفته شود كه ستايش از آن خدايى است كه پروردگار جهانيان است.» ستايش از آن خدايى كه بى درآمدن به پيكرى لباس كبريا را در پوشيد، و بى مشابهت به مثالى رداى جلال و شكوه را بر خود افكند و بى زوالى بر عرش قرار

[٩١] - الزّمر/ ٧٥.