تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥٢ - شرح آيات
مستقيما به اراده خدايى تحقيق يافته و در غيب عمل شده و يهوديان وادار به تسليم گشتهاند، و كسى در آن روز دليلى بر انكار اين حقيقت واقعى نداشت تا در آن مجادله كند، و اگر مؤمنان جنگى كرده بودند يهوديان محكوم به تبعيد نمىشدند، بلكه اسير مىشدند و به بندگى در مىآمدند. و اين تبعيد چارهاى موضوعى و خردمندانه براى اين قضيه بود.
«وَ لكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ- بلكه خدا پيامبرانش را بر هر كه بخواهد چيره مىكند.» خدا پيامبرش را بر آنان پيروز مىكند و به او حق تصرّف مطلق در مورد آنان و داراييشان مىدهد (حقّى تكوينى و تشريعى) و اين صلاحيّت و شايستگى به امام شايسته پس از او منتقل مىشود و اين حق و صلاحيّتى است براى او به فرض واجب خداى عزّ و جلّ. و اينكه خداوند پيامبران خود و مؤمنان را چيره مىسازد اراده مطلق او را در خصوص مردم نشان مىدهد و متجلّى مىكند، گر چه پيروزى اينان و تسليم آنان نتيجه جنگ با شمشير (و اسلحه) باشد ولى وقتى بدون هجوم و تازاندن اسب و شتر (بقهر و غلبه) پيروزى حاصل شود يارى خدا روشنتر و نمايانتر است و پيامدهاى جنگ و كشتار را نيز تحمّل نكردهاند.
/ ٢٢٧ «وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ- و خدا بر هر چيزى تواناست.» از مؤمنان خواستهاند كه به اين بعد از تاريخ خود بينديشند و از آن عبرت گيرند، زيرا بدين ترتيب شناخت ايشان نسبت به پروردگارشان ژرفتر و درستى راهشان بر آنان مؤكّدتر مىشود و به دين خود و به خويشتن اعتماد حاصل مىكنند، و چگونه امّتى كه يقين دارد با اراده مطلق خداوند تأييد و پشتيبانى مىشود، شكست و فرار را بشناسد؟ آرى، امّت اسلامى و نيز بسيارى از جنبشها در تاريخ شكست خورده است امّا اين شكست وقتى بوده كه ايمانشان به غيب ضعيف شده و آن امّت به گرداب نبردى سخت، و از نظر مادّى نابرابر، با دشمنان درافتاده است.
پيش از آن كه به شرح آيه بعدى برويم، حديثى مفصّل از امام صادق (عليه السلام) را در معنى فىء (درآمد حاصل از تسليم دشمن) از ديدگاه اسلام مىآوريم