تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٧ - شرح آيات
گفتند به آنان بازمىگردانم؟/ ١٦٥ مىگويم: و بر شما باد». [٣٤] پروردگار ما تنها بخش آشكار نفاق و دورويى آنها را رسوا نمىكند بلكه نيّتها و انديشههاى پليد درونيشان را نيز آشكار مىسازد و از آنچه در درونشان مىگذرد آنها را با خبر مىكند.
«وَ يَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ لَوْ لا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِما نَقُولُ- و در دل خود مىگويند: چرا خدا ما را بدانچه مىگوييم عذاب نمىكند؟» يعنى اگر پيامبر اكنون راستگو باشد، چرا خدا بخاطر او خشمگين نمىشود؟ (و ما را عذاب نمىكند؟) و فرا نرسيدن عذاب را بر خود وسيلهاى براى اثبات درستى نقشه خود و پافشارى درباره آن قرار مىدهند. قرآن اين مطلب را ابطال مىكند كه نرسيدن عذاب بيدرنگ دليل راستى گفته آنان باشد، تا مؤمنان تحت تأثير تبليغات و افكار گمراه كننده آنها قرار نگيرند و تأكيد مىكند كه آنها به مجازات اعمال خود عذابى كافى خواهند ديد، ولى پس از اين زمان.
«حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَها فَبِئْسَ الْمَصِيرُ- جهنم برايشان كافى است. بدان داخل مىشوند و اين بد سرانجامى است.» آيه به چهار گناه اصلى اشاره مىكند كه منافقان مرتكب شدهاند و عبارت است از: تجاوز از نهى خداوند و بازگشت به نجوا كردن ممنوع، پرداختن به نجوا در باب گناه و نافرمانى از پيامبر، سلام گفتن به عبارت بد و مخالف با حق، افترا بستن بر خدا با اين گفته در دل خود كه «و گرنه، چرا خدا ما را بدانچه مىگوييم عذاب نمىكند؟» [٩] خداوند نجوا (پنهان داشتن سخن) را بر مؤمنان حرام نمىكند، بلكه اشتمال آن را بر واقع و مضامين حرام شده حرام مىشمارد، و گر نه نجوا آزاد و مباح است و بلكه گاه مطلوب هم مىشود.
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا تَناجَيْتُمْ فَلا تَتَناجَوْا بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ
[٣٤] القرطبى، ج ١٧، ص ٢٩٢.