تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٤٩ - شرح آيات

شرك آميزش بدين سان دورى گزيدند كه از هر سخنى پيروى نمى‌كنند بلكه به دنبال بهترين سخن مى‌روند.

ولى اين چگونه صورت مى‌پذيرد؟

نخست: اين كه بندگان خدا با توجّه و دلبستن خود به سخنى كه فكرى را تعبير مى‌كند رفتار مى‌كنند، آن را نمى‌شنوند بلكه بدان گوش فرا مى‌دهند، و فرق ميان شنيدن و گوش فرا دادن بسيار است، در شنيدن اهتمام و كوششى به كار نمى‌رود و به عكس در شنودن يا گوش فرا دادن اهتمام وجود دارد، و در حديث چنين آمده است كه

«سنجندگان سخن باشيد».

/ ٤٥٩ دوم: آنان تعقّل و انديشيدن را به كار مى‌برند تا بهترين گفته را بشناسند، و بدان وسيله ميان پست و خوب و نيكو و نيكوتر تميز مى‌دهند، و به شناختن سخن نيكو نيز بسنده نمى‌كنند بلكه براى شناخت سخن نيكوتر بر وفق ارزشهاى خرد و وحى مى‌كوشند، زيرا بهترين سخن همان است كه بر حسب هدايت عقل براى دنياشان شايسته‌تر است و بر حسب هدايت وحى براى آخرتشان.

سوّم: هنگامى كه بهترين سخن را شناختند از آن پيروى مى‌كنند، و علم را براى علم نمى‌جويند بلكه آن را براى عمل مى‌خواهند و مى‌طلبند، و علم را براى آن كه آن را به ديگران منتقل كنند نمى‌آموزند بلكه براى آن مى‌آموزند كه نخست خود بدان عمل كنند.

«أُولئِكَ الَّذِينَ هَداهُمُ اللَّهُ وَ أُولئِكَ هُمْ أُولُوا الْأَلْبابِ‌- ايشانند كسانى كه خدا هدايتشان كرده و اينان خردمندانند.» ايشان دو حجّت‌اند در يك حجّت، حجّت وحى و حجّت عقل، و هر دو دو تجلى نور خدايند، كه خدا به تقدير در ضمير هر انسانى به وديعه نهاده است، و آن را با درخشندگى از طريق رسالتهاى خود فرستاده است، و اين نور در ضمير ايشان از آن رو جلوه‌گر شده است كه از بهترين سخن پيروى كرده‌اند. و همچنين هدايت خدا بر دل هر كس كه به جانب او بدود و بكوشد و از او پيروى كند نازل مى‌شود،