تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٥٤ - شرح آيات

ثانيا: درگير كردن و شريك ساختن مردم در جنايت تا به جانب مصلحان نگرايند.

فرعون مردم را به گردآمدن در روز زينت فراخواند تا به گمان او چيرگى ساحران را بر موسى (ع) بنگرند، و اصحاب اخدود (كه گودالهاى پرآتش فراهم كرده بودند) در كنار آن گودالها نشستند تا آنچه را بر سر مؤمنان (مسيحيانى كه به آتش افكنده مى‌شدند) مى‌آورند، مشاهده كنند.

[٩٨] ولى دست خدا فراتر از دستهاى آنهاست، و اراده چير و فرمانرواى به بندگان مؤمنش يارى مى‌رساند، از اين رو عمل كافران را خنثى كرد و نقشه‌هاى آنها را به شكست منجر ساخت.

«فَأَرادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْناهُمُ الْأَسْفَلِينَ‌- خواستند تا بد انديشى كنند و ما آنها را زيردست گردانيديم.» آنها مى‌خواستند در پس محكوم كردن و از ميان بردن ابراهيم سلطه و چيرگى خود را با اثبات نيروى براندازى و درستى انديشه‌ها و افكار خود به تمامى رسانند، ولى خدا آنها را به نقطه‌اى ضدّ آرزوها و بلندى طلبيهايشان مى‌رساند. و هر چه بد انديشى كافران و گردنكشان شديدتر باشد شكست و خوارى آنها نيز ژرفتر است.

/ ٢٦١ [٩٩] امّا ابراهيم (ع) در راه جهاد تا آن جا پيش رفت كه در راه خدا مهاجرت كرد، شايد وى مى‌توانست در آن شهر بماند، زيرا وى با طاغوتهاى آن ديار مبارزه كرد و بر آنها پيروز شد ولى او روا نديد كه با كافران آميزش كند، بلكه تصميم گرفت جامعه ايمان را به دور از دار و دسته كجرو بنا كند.

«وَ قالَ إِنِّي ذاهِبٌ إِلى‌ رَبِّي سَيَهْدِينِ‌- گفت من به سوى پروردگارم مى‌روم، او مرا راهنمايى خواهد كرد.» يعنى مهاجر در راه خدا، و طبيعى است كه هر كس كه مجاهدانه مهاجرت كند به زودى پروردگارش او را به حق و خير راهنمايى خواهد كرد، و بسا كه تفسير اين آيه كريم باشد كه گويد: «وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا وَ إِنَّ اللَّهَ‌