تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨٠ - شرح آيات

پنداريد كه شما را بيهوده آفريده‌ايم و شما به نزد ما بازگردانده نمى‌شويد؟». [٤٦] «وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ* لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لَاتَّخَذْناهُ مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ* بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ وَ لَكُمُ الْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ‌- ما اين آسمان و زمين و آنچه را ميان آن دو است به بازيچه نيافريده‌ايم* اگر خواستار بازيچه‌اى مى‌بوديم خود آن را مى‌آفريديم، اگر خواسته بوديم* بلكه حق را بر سر باطل مى‌زنيم، تا آن را درهم كوبد و باطل نابود شونده است. و واى بر شما از آنچه به خدا نسبت مى‌دهيد». [٤٧] چون خردمندان و صاحبان مغز در آفرينش آسمانها و زمين انديشيدند، دريافتند كه آفرينش بيهوده نيست و از اين رو گفتند: «رَبَّنا ما خَلَقْتَ هذا باطِلًا سُبْحانَكَ فَقِنا عَذابَ النَّارِ- اى پروردگار ما! اين جهان را به بيهوده نيافريده‌اى، تو منزّهى، ما را از عذاب آتش بازدار». [٤٨] امّا كسانى هستند كه اين حكمت را مى‌دانند ولى معاد را نيز انكار مى‌كنند، مانند فيلسوفانى كه از آراء يونانيان قديم تأثّر پذيرفته‌اند. براى چه؟ براى آن كه آنها نمى‌دانند آفريدگار چگونه آفريدگان را آفريده است، از اين رو يكى از آنان گويد: آفرينش صادر از خداست- سبحانه و تعالى- هم چنان كه آب چشمه‌اى از سرچشمه بيرون مى‌آيد. پس چگونه اين آب ديگر بار به سرچشمه برمى‌گردد؟

و ديگران گفته‌اند: چرا برمى‌گردد، ولى نه براى آن كه عذاب بچشد يا بر اعمال خود پاداش يابد، بلكه براى آن كه به سرچشمه و منبع خود پيوندد، هم چنان كه آبها پس از سير و سياحت و گردشى طولانى سرانجام به دريا باز مى‌گردند! اين گروه به سبب جهل خود نسبت به چگونگى آفرينش منكر رستاخيز، به صورتى كه در كتابهاى الهى آمده است شده‌اند./ ١٨٤ پروردگار ما در حالى كه توانايى‌