تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٢٤ - شرح آيات

«مِنْ نَخِيلٍ وَ أَعْنابٍ‌- از نخلها و انگورها.» انگور- نيز مانند خرما- به صورت كشمش براى زمانى غير از موسم خود نگهدارى مى‌شود، و داراى فوايد غذايى بسيارى است، و شايد ذكر نكردن لفظ درخت تاك به سبب كمى فايده آن نسبت به درخت خرما بوده باشد، و مقايسه ميان درخت خرما با آن ارتفاع بسيارى و تاكى كه به صورت بوته و درختچه‌اى است اعجاب آدمى را برمى‌انگيزد، و اين دو درخت با وجود آن كه اصلشان مختلف و به كلّى متفاوت است به يكديگر شبيهند، نخل درختى است بسيار بلند و تاك بر زمين گسترده يا بر چفته گسترده مى‌شود.

/ ١٢٨ «وَ فَجَّرْنا فِيها مِنَ الْعُيُونِ‌- و در آن چشمه‌ها روان ساختيم.» آيا به شبكه قناتهاى تشكيل شده در زير زمين و حوضهايى كه آب قناتها در آنها جمع مى‌شود نمى‌نگرند؟ و آن گاه به اختلاف سطح نقاط مختلف زمين كه به شكافتن و روان شدن چشمه سارها براى آبيارى زمين كمك مى‌كند و منظره دلرباى آن آدمى را به شناخت پروردگار و سپاسگزارى از او برمى‌انگيزد، نمى‌انديشند؟

[٣٥] به راستى كه هماهنگى ميان نيازمنديهاى بشر و آفرينش خدا در طبيعت دليل دقّت تقدير و اندازه‌زنى و حسن تدبير است. بشر به رزقى كه به فراوانى بدو مى‌رسد نيازمند است، و در حاشيه‌اى معيّن از آزادى در تنوّع منابع غذايى و اظهار نوآورى و هنر خود از آن بهره مى‌برد، و همچنين به رشد آگاهى و شناخت و آرامش نفس خود نيز نيازمند است. تمام اين نيازمنديها در بوستانها و چشمه‌سارها تكامل يافته است.

«لِيَأْكُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ‌- تا از ميوه آن بخورند،» و نيازهاى مادّى خود را به خوراك بگذرانند.

«وَ ما عَمِلَتْهُ أَيْدِيهِمْ أَ فَلا يَشْكُرُونَ‌- و آنچه دسترنج آنهاست،» از تنوّع بخشيدن به خوراك، و استفاده از آب و درختان در ساختن خانه‌ها و اسباب منزل.

«أَ فَلا يَشْكُرُونَ‌- چرا سپاس نمى‌گويند؟»