تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٥٣١

گمراهى مقرر گشت» [٩٢] يا به تحقق پذيرفتن كلمه (عتاب) خدا «كَذلِكَ حَقَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ عَلَى الَّذِينَ فَسَقُوا أَنَّهُمْ لا يُؤْمِنُونَ‌- پس سخن پروردگار تو درباره عصيانگران كه گفت: اينان ايمان نمى‌آورند، به حقيقت پيوست» [٩٣] و نيز قرآن از اين امر چنين تعبير مى‌كند كه بر چشمان پرده پوشانده «وَ جَعَلَ عَلى‌ بَصَرِهِ غِشاوَةً فَمَنْ يَهْدِيهِ مِنْ بَعْدِ اللَّهِ‌- و بر ديدگانش پرده افكند، اگر خدا هدايت نكند چه كسى او را هدايت خواهد كرد». [٩٤] يا افكندن پرده‌ها بر دلها «وَ جَعَلْنا عَلى‌ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ‌- و بر دلهايشان پرده‌ها افكنده‌ايم تا آن را در نيابند» [٩٥] و اين و آن تعبيرها همه اشاره بدان دارد كه وقتى انسان بر كجروى و گمراهى اصرار ورزد خدا اراده رهيابى را از او سلب مى‌كند و آدمى خود را سرشته بر فساد و استمرار در راه باطل مى‌يابد.

به راستى، اختيار و اراده و آزادى از بزرگترين نعمتهاى خدا بر انسان است، و هنگامى كه پروردگارش آن را از او سلب كند با چه چيز حق را بر باطل و آينده اخروى را بر زمان حال دنيوى برگزيند؟

سزاوار شدن كافران به كلمه عذاب به سبب ناسپاسى آنها نسبت به آزادى و تباه ساختن فرصت اختيار و به گزينى بر خويشتن است.

[٧٢] از آن جا كه كلمه عذاب به سبب كجروى آنها در دنيا بر آنان به حقيقت پيوست، آن عذاب هم به صورتى محسوس در آخرت بر آنان تحقق پذيرفت.

«قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها- گفته شود: از درهاى جهنم داخل شويد، همواره در آن جا خواهيد بود.» به سبب آلودگى تامّ و تمام خود به كفر، و بر انسان واجب است كه هرگز به اعمال خود در دنيا فريفته نشود، زيرا او مثلا مى‌تواند در دوزخ را از لحاظ احتراز