تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٤٣٨ - شرح آيات

نجات يافتن از مهلكه و وعده‌هايى كه براى توبه داده است كفر مى‌ورزد، و آن كس كه در تمام ساعتهاى شب و به هنگام روز به عبادت مشغول است، تا تفاوت ميان آن دو آشكار باشد، و مى‌گويد كه روا نيست در پاداش اين يك را همانند آن يك قرار دهيم، و اين همان موضوع اساسى در اين سوره است كه تفاوت سرنوشت گروه نيكوكار را با گروهى كه به دوزخ رانده مى‌شوند توضيح مى‌دهد و روشن مى‌سازد.

«قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ‌- بگو آيا برابرند آنهايى كه مى‌دانند.» كه همانا خدا حقّ است و پاداش حق است و به راستى پيامبر صادق و راستگوست، «وَ الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ‌- و آنهايى كه نمى‌دانند؟» هرگز ... به هيچ رو برابر و همانند نيستند. پس تكيه كردن به شفاعت همتايان روا نيست. و تكيه بر آرزوها و گمانها جايز نباشد.

«إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ‌- تنها خردمندان پند مى‌پذيرند.» با وجود آشكار بودن تفاوت ميان دانا و نادان، بسيارى از مردم بدين نكته راه نمى‌يابند، زيرا آنها طرفدار پوستها و ظاهرها و به دنبال هياهوها و آوازه‌هاى دروغينند، و صاحبان خرد ژرف انديش در جوهر امور و مغز آنها نيستند.

/ ٤٤٩ در حديث از عمّار ساباطى آمده است كه گفت: «از ابى عبد اللَّه (ع) درباره اين گفته خداى عزّ و جلّ پرسيدم وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ ضُرٌّ دَعا رَبَّهُ مُنِيباً إِلَيْهِ‌- چون به آدمى گزندى رسد، به پروردگارش روى مى‌آورد و او را مى‌خواند». [١٥] گفت: درباره ابى الفصيل نازل شده است، كه پيامبر خدا در نظر او جادوگرى بود، چون او را گزندى مى‌رسيد يعنى بيمار مى‌شد به پروردگارش روى مى‌آورد و او را مى‌خواند، يعنى از گفته خود درباره پيامبر خدا (ص) به درگاه او توبه مى‌كرد