نيست، پروردگار ما عزّ و جلّ چنين است». [٤] «الْقَهَّارُ- قهّار.» از آن جا كه قهّار (و بر همه غالب است) يكتاست، زيرا چيزى وجود ندارد كه در برابر اراده او مبارزه كند و با مشيّت ذات سبحان او مقاومت ورزد.

هم چنان كه ذات سبحان او به هيچ كس و چيز سر فرود نمى‌آورد، هيچ كس نيز امرى را بر او حتمىّ و واجب نمى‌سازد، پس مسيح بن مريم و عزير جز دو بنده سرسپرده به فرمان او نيستند، و چيزى را بر او حتمى نمى‌سازند، و ذات سبحان اوست كه عبادت خود را خواه و ناخواه بر آن دو فرض و واجب ساخته است.

از اين جاست كه انديشه شفاعت حق تبلور مى‌يابد بدين معنى كه بندگان گرامى داشته خدا به درگاه او دعا مى‌كنند كه بعضى از گناهكاران را بيامرزد، آن گاه او اگر بخواهد مى‌آمرزد و اگر بخواهد عذاب مى‌كند. خدا درباره بعضى از منافقان گفته است: «سَواءٌ عَلَيْهِمْ أَسْتَغْفَرْتَ لَهُمْ أَمْ لَمْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ لَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ‌- تفاوتى نكند، چه برايشان آمرزش بخواهى چه آمرزش نخواهى، خدايشان نخواهد آمرزيد. و خدا مردم نافرمان را هدايت نمى‌كند». [٥] و خداى تعالى گويد: «اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ‌- مى‌خواهى برايشان آمرزش بخواه مى‌خواهى آمرزش نخواه، اگر هفتاد بار هم برايشان آمرزش بخواهى خدايشان نخواهد آمرزيد، زيرا به خدا و پيامبرش كفر ورزيدند و خدا مردم نافرمان را هدايت نمى‌كند». [٦]/ ٤٣٤ ولى خدا به پيامبر و اولى الامر پس از او اجازه شفاعت در دنيا و آخرت داده است، پس هر كه را بخواهد و به هر گونه بخواهد مى‌آمرزد، و هر كه را بخواهد و به هر گونه بخواهد عذاب مى‌كند، و آمرزش خدا به واسطه پيامبر ممكن است، امّا بر

[٤] - نور الثقلين، ج ٤، ص ٤٧٥- ٤٧٦.

[٥] - المنافقون/ ٦.

[٦] - التوبة/ ٨٠.