تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٥ - شرح آيات

خود به كردار مى‌پرداختند بر ايشان سودمند مى‌بود، امّا آنها رسالت را رد و از خواستهاى خود پيروى كردند.

[٦٣] دوزخيان نديدند كسانى را كه مى‌پنداشتند اشرارند در آتش به يكى از اين دو سبب برمى‌گردانند و مربوط مى‌دانند كه: يا آنها به بهشت روانه شده‌اند و اين بدان معنى است كه مقياسهاى اينان و در نتيجه موضعگيريشان در برابر آنان خطاكارانه بوده، و يا آنها اكنون با اينان هستند ولى اينان آنها را نمى‌بينند.

«أَتَّخَذْناهُمْ سِخْرِيًّا- آنان را به مسخره مى‌گرفتيم.» در دنيا، و اكنون درستى خطّ ايشان معلوم شده است.

«أَمْ زاغَتْ عَنْهُمُ الْأَبْصارُ- آيا از نظرها دور مانده‌اند؟»/ ٣٩٤ پس ما آنان را نمى‌بينيم؟

اين مقطع را تفسيرى ديگر است و آن اين كه: مرادشان خداست، بدين معنى كه شايد آنها را ناآگاهانه و باشتباه به بهشت وارد كرده در صورتى كه اهل دوزخند، و پروردگار ما بس والاتر از اين است كه گمراه شود يا فراموش كند، بلكه آنها خود در ارزيابى خود درباره مؤمنان خطا كارند.

پرسشى باقى مى‌ماند، و آن اين است كه: در شرايط امروز ما كسانى كه منظور اين آيه هستند كيانند؟

بيگمان و بى‌ترديد آنها سركشان و طاغوتانند، و حكمرانان جور كه به زور بر گردن بندگان سوار شده‌اند و به چيزى جز آنچه خدا به وحى فرستاده حكم مى‌رانند، و به حدود خدا تجاوز مى‌كنند، و بندگان خدا را به خوارى مى‌كشانند، امّا سپاهيان و جفتها و همانندهايشان كسانى هستند كه از راه آنها پيروى مى‌كنند يا در ستمگريهايشان با آنها مشاركت مى‌ورزند.

اما آن كسانى كه اينها آنان را اشرار مى‌شمارند همان انقلاب كنندگان و شورندگان بر ضدّ اينها از بندگان مخلص خدايند كه پرستش غير خدا را رد كردند و به خدايى گرفتن خدايان برساخته دروغين را به جاى اللَّه، پروردگار جهانيان نپذيرفتند.