تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٨٤ - شرح آيات

توجيه كنند و از مسئوليّت بگريزند كه

«أَنْتُمْ قَدَّمْتُمُوهُ لَنا- شما اين عذاب را پيشاپيش براى ما فرستاده بوديد،» آن گاه كه ما را به پيروى از خود فريفتيد و با وسائل گوناگون گمراهمان كرديد تا بدين عذاب كشانده شديم.

«فَبِئْسَ الْقَرارُ- چه بد جايگاهى است.» يعنى جايى كه در آن استقرار يافته و ماندگار شده‌ايم بد جايى است، و گويند فلان «قرّر- مقرّر داشت» كه چنان كند، يعنى فكرش بر رأيى معيّن ثابت شد و ترديد ندارد، بلكه در كار خود قاطع و برنده است.

اين كلمه دلالت بر جاودان بودن در آتش دارد، و چون آخرين منزلگاه چنين بد است پس سرنوشت و سرانجام بد است.

/ ٣٩٣ [٦١] پيروان از خدا مى‌خواهند كه عذاب سركشان را بيفزايد، به سزاى جرمهايى كه سركشان خود مرتكب شده‌اند و نيز براى نافرمانيهايى كه پيروان به سبب فشار سركشان و گمراهى به دست آنها، صورت داده‌اند.

«قالُوا رَبَّنا مَنْ قَدَّمَ لَنا هذا فَزِدْهُ عَذاباً ضِعْفاً فِي النَّارِ- گويند: اى پروردگار ما، هر كس كه اين عذاب را پيشاپيش براى ما آماده كرده است عذابش را در آتش دو چندان افزون كن.» [٦٢] آن گاه روى به يكديگر آورند و از هم بپرسند: چرا فلان و فلان را- مرادشان بعضى مؤمنانند- در اين آتش نمى‌يابيم؟! «وَ قالُوا ما لَنا لا نَرى‌ رِجالًا كُنَّا نَعُدُّهُمْ مِنَ الْأَشْرارِ- و گويند: چرا مردانى را كه از اشرار مى‌شمرديم اكنون نمى‌بينيم؟» در آن جا خطاهايشان بر خودشان آشكار مى‌شود، در ابتدا كشف مى‌كنند كه رهبرييى كه از آن پيروى مى‌كرده‌اند منحرف بوده است، و اكنون براى آنها روشن مى‌شود كه در مقياسهايى كه در زندگى داشته و ارزيابيهايى كه از ديگران كرده‌اند خود خطايى ديگر بوده است، و اگر اين را در دنيا مى‌دانستند و بر اصلاح‌