تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠٥ - شرح آيات
خود را اصلاح كند به غنيمت مىبرد مقايسه شود، هيچ چيزى به حساب نمىآيد، و آن گاه او را به دگرگون شدن به سوى زندگى بهتر فرا خوانند. و اين از مهمترين شيوههاى پيامبران در دگرگون ساختن مردم است. نوح (ع) در حالى كه به شيوههاى خود در دعوت اشاره مىكند، گويد: «فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كانَ غَفَّاراً* يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً* وَ يُمْدِدْكُمْ بِأَمْوالٍ وَ بَنِينَ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَ يَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهاراً- پس گفتم: از پروردگارتان آمرزش بخواهيد كه او آمرزنده است* تا از آسمان برايتان پى در پى باران فرستد* و شما را به اموال و فرزندان مدد كند و برايتان بستانها و نهرها بيافريند» [٢] و در جايى ديگر از قرآن نيز تجلّى آشكارى از اين امر را مىبينيم: خداى تعالى براى تشويق مردم بر ايمان به رسالت خود گويد: «وَ لَوْ أَنَّ أَهْلَ الْقُرى آمَنُوا وَ اتَّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَيْهِمْ بَرَكاتٍ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ، وَ لكِنْ كَذَّبُوا فَأَخَذْناهُمْ بِما كانُوا يَكْسِبُونَ- اگر مردم قريهها ايمان آورده و پرهيزگارى پيشه كرده بودند بركات آسمان و زمين را به رويشان مىگشوديم، ولى پيامبران را به دروغگويى نسبت دادند». [٣]
شرح آيات
[١] «ص» حرف مفيد ابتدا كه در آن هشدار و تنبيه است و اشاره به قرآن كريم مىكند، و از ابعاد آن اين كه رمزى است ميان خدا و اولياء او و تنها ايشان آن را مىفهمند. از امام صادق (ع) نقل است كه همانا اين حرف از نامهاى خداى تعالى است، [٤] و در خبرى ديگر آمده است كه «ص» نام نهرى است كه از پايه عرش مىجوشد. امام كاظم (ع) گفت: «همانا نخستين نمازى را كه پيامبر خدا (ص) گزارد نمازى بود كه در آسمان در پيشگاه خداى تبارك و تعالى روبروى عرش او،
[٢] - نوح/ ١٠- ١٢.
[٣] - الاعراف/ ٩٦.
[٤] - ابن عباس آن را روايت كرده، نور الثقلين، ج ٤، ص ٤٤٢.