تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٣٣ - شرح آيات

همچنين شك نيست كه اين امور، همچون درخت زقّوم/ ٢٤٠ كه نمودار حقيقى اين نافرمانيهاست زشت و ناگوار است، ولى انسان خود را در اين باب به نادانى مى‌زند يا از آن غفلت مى‌ورزد و با سيل شهوتهاى خود پيش رانده مى‌شود تا با گناهانش درختان زقّوم را كه خوراك او در آخرتند بكارد.

«إِنَّا جَعَلْناها فِتْنَةً لِلظَّالِمِينَ‌- ما آن درخت را براى ابتلاى ستمكاران پديد آورديم.» امّا مؤمن بدان مبتلا و فريفته نمى‌شود، بلكه با ايمان خود از حضيض نافرمانى فراتر مى‌رود تا با انجام دادن اعمال نيك بهشتهايى پهناور براى خود بكارد.

[٦٤] قرآن پس از اشاره به درخت زقّوم و طبيعت فريباى آن در دنيا تصويرى از واقعيّت آن در آخرت، آن جا كه پاداش با كردار انسان همانندى دارد براى ما ترسيم مى‌كند.

«إِنَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ‌- همانا درختى است كه از اعماق جهنّم مى‌رويد.» و روايت شده است كه

«خداى تعالى ايشان- يعنى دوزخيان- را گرسنه مى‌كند تا از شدّت گرسنگى عذاب آتش را فراموش كنند، آن گاه نزد مالك دوزخ بانگ و فرياد برآورند، و او در حالى كه ابو جهل با ايشان است آنها را به سوى آن درخت مى‌برد و از آن مى‌خورند و شكمهايشان چون آب جوشان مى‌جوشد». [٢٥] در روايتى آمده كه زقّوم درختى است بزرگ براى تمام دوزخيان، و در هر طبقه جهنّم شاخه‌هايى دارد كه كسانى كه در دوزخ شكنجه مى‌شوند از آن مى‌خورند.

[٦٥] «طَلْعُها كَأَنَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ‌- ميوه‌اش همانند سرهاى شياطين‌