تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢١٠ - شرح آيات

مى‌پردازد.

/ ٢١٧ «بَلْ كُنْتُمْ قَوْماً طاغِينَ‌- بلكه شما خود مردمانى نافرمان بوديد.» اين آيه تفسيرى ژرف از اين حكمت معروف به عمل مى‌آورد كه «هر گونه باشيد به همان گونه بر شما حكم مى‌رانند» و بسا كه به همين سبب امير مؤمنان (ع) در سفارش معروف خود مردم را بر حذر داشته و گفته است

«امر به معروف و نهى از منكر را وامگذاريد كه بدترين شما حكمرانى بر شما را به دست گيرند». [٩] [٣١] ستمكاران در آن جا ناگزيرند به استحقاق عذاب اعتراف كنند، و اين همان معناى مسئوليّت در گفته خداست كه: «وَ قِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْؤُلُونَ‌- نگه‌داريدشان بايد بازخواست شوند.» پس توجيه (و گريز از مسئوليّت) در دنيا در آخرت براى انسان سودى ندارد و او را به دوزخ مى‌افكند.

«فَحَقَّ عَلَيْنا قَوْلُ رَبِّنا إِنَّا لَذائِقُونَ‌- پس گفته پروردگارمان بر ما ثابت شد، اكنون بايد بچشيم.» سخن پروردگار ما پيشتر به گمراهى و نادانى مستكبران، و عذاب آتش گذشته است، و براى كسى كه با رسالتهاى پروردگار خود مى‌ستيزد رهيابى به حق امكان ندارد، زيرا يگانه سرچشمه نور هدايت فضل خداست، و كسى كه خدا براى او نورى قرار نداده هيچ نورى فرا روى خود ندارد.

[٣٢] آن گاه مستكبران نيز به نوبه خود بيان مى‌كنند كه آنها هم گمراه بوده‌اند، و پيروان مستضعفشان آنها را به گمراهى كشانده‌اند. و بدين سان مستضعفان متحمّل كمال مسئوليّت گمراهى خود مى‌شوند زيرا از مردانى گمراه پيروى كرده‌اند. آيا از كسى كه گمگشته‌اى را پيروى كرده است انتظار توان داشت كه راه راست را بيابد؟

«فَأَغْوَيْناكُمْ إِنَّا كُنَّا غاوِينَ‌- ما شما را گمراه كرديم و خود نيز گمراه‌