تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٩١ - شرح آيات

نمودار مى‌شود، و خدا انگاشتن فرشتگان و جنّ و پيامبران به وسيله اين گروه براى حلّ دشوار بودن آن روز است، ولى هيهات، از اين رو پروردگار ما در پايان اين درس مسئوليّت حتمى انسان را با اين گفته خود تأكيد مى‌كند كه: «قُلْ: نَعَمْ وَ أَنْتُمْ داخِرُونَ‌- بگو: بلى، و شما خوار و بيچاره مى‌شويد».

شرح آيات

[١- ٣] سرآغاز اين سوره گرامى منظره‌اى از عالم غيب را براى ما تصوير مى‌كند كه فرشتگان در آسمانهاى برين به تعدادى كه جز خداى عزّ و جلّ شمار آنان را نمى‌داند صف كشيده‌اند، و منتظر دريافت وحى از پروردگار خود هستند، آن گاه به هر جا كه فرمان دهد فرود مى‌آيند و هر مانعى را كه برابرشان آيد از پيش خود دور مى‌رانند، و با وحى فرود مى‌آيند و آن را بر پيامبر تلاوت مى‌كنند، و از اين جا مى‌توانيم بگوييم كه تنزيل وحى تنها اختصاص به جبريل ندارد و همراه او فرشتگانى ديگر هستند كه همين نقش را ايفا مى‌كنند، و در قرآن تعبير فرستادگان خدا را مى‌يابيم كه گاه يعنى فرشتگانى كه با وحى نازل مى‌شوند و گاه يعنى فرشتگانى كه جانها را مى‌گيرند. وقتى خداى تعالى مى‌گويد: «قُلْ يَتَوَفَّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذِي وُكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ إِلى‌ رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ‌- بگو: فرشته مرگ كه موكّل بر شماست، شما را مى‌ميراند. سپس به سوى پروردگارتان بازگردانيده مى‌شويد». [١] مراد از آن عزراييل است، و با گردآوردن آيات در كنار يكديگر در مى‌يابيم كه بزرگترين فرشته مرگ رهبر گرفتن جانهاست، اما ديگر فرشتگان دستياران او بر اين امرند، هم چنان كه جبرييل بزرگترين فرشته- كه وحى را بر انبياء و پيامبران فرود مى‌آورد- رهبر گروهى از فرشتگان است كه همين وظيفه را انجام مى‌دهند.

«وَ الصَّافَّاتِ صَفًّا- سوگند به آن فرشتگان كه صف بسته‌اند.»