الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٥ ص
(٢)
٢٥ ص
(٣)
٤٧ ص
(٤)
٦١ ص
(٥)
٨٥ ص
(٦)
١٢٣ ص
(٧)
١٥٩ ص
(٨)
١٨٩ ص
(٩)
٢١٣ ص
(١٠)
٢٣١ ص
(١١)
٢٦٧ ص
(١٢)
٢٩٩ ص
(١٣)
٣٣١ ص
(١٤)
٥ ص
(١٥)
٧ ص
(١٦)
١٠ ص
(١٧)
١٠ ص
(١٨)
١٢ ص
(١٩)
١٢ ص
(٢٠)
١٣ ص
(٢١)
١٦ ص
(٢٢)
١٩ ص
(٢٣)
٢١ ص
(٢٤)
٧٠ ص
(٢٥)
٧١ ص
(٢٦)
٧٢ ص
(٢٧)
٧٣ ص
(٢٨)
٢٥ ص
(٢٩)
٧٤ ص
(٣٠)
٧٥ ص
(٣١)
٧٦ ص
(٣٢)
٧٧ ص
(٣٣)
٧٨ ص
(٣٤)
٧٩ ص
(٣٥)
١٠٠ ص
(٣٦)
١٠١ ص
(٣٧)
٤٧ ص
(٣٨)
١٠٢ ص
(٣٩)
١٠٣ ص
(٤٠)
١٠٤ ص
(٤١)
١٠٥ ص
(٤٢)
١٠٦ ص
(٤٣)
١٠٧ ص
(٤٤)
٦١ ص
(٤٥)
١٠٨ ص
(٤٦)
١٠٩ ص
(٤٧)
١٠٠ ص
(٤٨)
١٠١ ص
(٤٩)
١٠٢ ص
(٥٠)
١٠٣ ص
(٥١)
١٠٤ ص
(٥٢)
١٠٥ ص
(٥٣)
١٠٦ ص
(٥٤)
١٠٧ ص
(٥٥)
١٠٨ ص
(٥٦)
١٠٩ ص
(٥٧)
١٢٠ ص
(٥٨)
١٢١ ص
(٥٩)
١٢٢ ص
(٦٠)
١٢٣ ص
(٦١)
١٢٤ ص
(٦٢)
١٢٥ ص
(٦٣)
١٢٦ ص
(٦٤)
٨٥ ص
(٦٥)
١٢٧ ص
(٦٦)
١٢٨ ص
(٦٧)
١٢٩ ص
(٦٨)
١٢٠ ص
(٦٩)
١٢١ ص
(٧٠)
١٢٣ ص
(٧١)
١٢٢ ص
(٧٢)
١٢٣ ص
(٧٣)
١٢٤ ص
(٧٤)
١٢٥ ص
(٧٥)
١٢٦ ص
(٧٦)
١٢٧ ص
(٧٧)
١٢٨ ص
(٧٨)
١٢٩ ص
(٧٩)
١٣٠ ص
(٨٠)
١٣١ ص
(٨١)
١٣٢ ص
(٨٢)
١٣٣ ص
(٨٣)
١٣٤ ص
(٨٤)
١٣٥ ص
(٨٥)
١٥٩ ص
(٨٦)
١٣٦ ص
(٨٧)
١٣٧ ص
(٨٨)
١٣٨ ص
(٨٩)
١٣٩ ص
(٩٠)
١٦٠ ص
(٩١)
١٦١ ص
(٩٢)
١٦٢ ص
(٩٣)
١٨٩ ص
(٩٤)
١٦٣ ص
(٩٥)
٢١٧٤ ص
(٩٦)
١٦٥ ص
(٩٧)
١٦٦ ص
(٩٨)
١٦٧ ص
(٩٩)
١٦٨ ص
(١٠٠)
١٦٩ ص
(١٠١)
٢١٣ ص
(١٠٢)
١٩٠ ص
(١٠٣)
١٩١ ص
(١٠٤)
١٩٢ ص
(١٠٥)
١٩٣ ص
(١٠٦)
١٩٤ ص
(١٠٧)
١٩٥ ص
(١٠٨)
٢٣١ ص
(١٠٩)
١٩٦ ص
(١١٠)
١٩٧ ص
(١١١)
١٩٨ ص
(١١٢)
١٩٩ ص
(١١٣)
٢١٠ ص
(١١٤)
٢١١ ص
(١١٥)
٢١٢ ص
(١١٦)
٢١٣ ص
(١١٧)
٢١٤ ص
(١١٨)
٢١٥ ص
(١١٩)
٢١٦ ص
(١٢٠)
٢١٧ ص
(١٢١)
٢١٨ ص
(١٢٢)
٢١٩ ص
(١٢٣)
٧٠٠ ص
(١٢٤)
٧٠١ ص
(١٢٥)
٧٠٢ ص
(١٢٦)
٧٠٣ ص
(١٢٧)
٧٠٤ ص
(١٢٨)
٢٦٧ ص
(١٢٩)
٧٠٥ ص
(١٣٠)
٧٠٦ ص
(١٣١)
٧٠٧ ص
(١٣٢)
٧٠٨ ص
(١٣٣)
٧٠٩ ص
(١٣٤)
٧١٠ ص
(١٣٥)
٢٩٩ ص
(١٣٦)
٧١١ ص
(١٣٧)
٧١٢ ص
(١٣٨)
٧١٣ ص
(١٣٩)
٧١٤ ص
(١٤٠)
٧١٥ ص
(١٤١)
٣٣١ ص
(١٤٢)
٧١٦ ص
(١٤٣)
٧١٧ ص
(١٤٤)
٧١٨ ص
(١٤٥)
٧١٩ ص
(١٤٦)
٧٢٠ ص
(١٤٧)
٧٢١ ص
(١٤٨)
٧٢٢ ص
(١٤٩)
٧٢٣ ص
(١٥٠)
٧٢٤ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ٩٧

فأقبل علي أبي، وقال: يا بني! ما إلى هذا من أمره من شيء.

ثم قال: يا بني! أملك عليك لسانك حتى ترى ما لا بد منه، ثم رفع يديه، فقال: اللهم أسبق بي ما لاخير لي في إدراكه، فما مرت جمعة حتى مات (رحمه الله)[١].

ونقول:

١ ـ كان عثمان في غنى عن هذه الشكاوى، لو أنه كان يستجيب لنصائح أهل الفضل والعقل، والغيرة على مصالح الدين والأمة، وقبل بأن يصلح بعض شأنه. ولكنه يريد أن يصر على كل ما أخطأ فيه، وأن يضيف إليها أخطاء جميع عماله، وجميع بني أبيه، وبني أمية، ويريد من الناس أن يرضوا عنه، وأن يعظموه ويبجلوه، وأن لا يذكروا من ذلك شيئاً، سراً وجهراً، وأن لا يقول المظلوم: آخ، ولا المعتدى عليه أن يطلب النجدة من أحد..

وهذا ظلم آخر أعظم وأشد، وأمر وأدهى..

٢ ـ بل لقد أصبح المظلوم في نظره ظالماً، والناصر للمظلوم جباراً، والمطالب بالإصلاح خارجاً عن الدين، والناصح شاتماً، والناهي عن المنكر معلناً بالخلاف، ناصباً للعداء، قاطعاً للرحم..

وهذا بالذات هو ما انتهى إليه أمر علي (عليه السلام) بنظر عثمان..


[١] بحار الأنوار ج٣١ ص٤٥٧ و ٤٥٨ وشرح نهج البلاغة للمعتزلي ج٩ ص١٣ و ١٤ وتاريخ المدينة لابن شبة ج٣ ص١٠٤٦ و ١٠٤٧.