اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٥٤ - تغافل در بيان معصومين عليه السلام

(و سرپوش گذاشتن بر آن لازم است).

٣- در حديث ديگرى آن امام بزرگوار عليه السلام مى‌فرمايند: «مَنْ لَمْ يَتَغَافَلْ وَ لَايَغُضَّ عَنْ كَثِيرٍ مِنَ الْاموُرِ تَنَغَّصَتْ عِيْشَتُهُ؛ كسى كه‌ «تغافل» و چشم‌پوشى از بسيارى امور نكند، زندگى براى او ناگوار خواهد شد». [١]

بديهى است، زندگى انسان‌ها خالى از امورى كه بر خلاف توقّع باشد، نيست. اگر انسان جزئيات زندگى ديگران را با كنجكاوى و دقّت پيدا كند و آنها را مورد بازخواست قرار دهد، زندگى برايش تلخ و دوستان از اطراف او پراكنده مى‌شوند.

اين بحث را با حديثى از همان بزرگوار عليه السلام پايان مى‌دهيم: «وَ عَظِّموُا اقْدَارَكُم‌ بِالتَّغَافُلِ عَنِ الدَّنِّىِ مِنَ اْلُامُورِ ... وْلَا تَكوُنوُا بَحَّاثِينَ عَمَّا غَابَ عَنْكُمْ، فَيَكْثُرُ عَائِبُكُمْ ... و تَكَرّموُا بِالتّعَامِى عَنِ اْلِاسْتِقْصَاءِ؛ قدر و منزلت خود را با «تغافل» نسبت به امور پست و كوچك بالا بريد ... و زياده از امورى كه پوشيده و پنهان است تجسس نكنيد كه عيب‌جويان شما زياد مى‌شوند ... و با چشم برهم نهادن از دقت بيش از حد در جزئيات، بزرگوارى خود را ثابت كنيد». [٢]

از اين حديث و بعضى از احاديث ديگر، به خوبى موارد «تغافل» روشن مى‌شود و نشان مى‌دهد كه مربوط به امور مهم و سرنوشت ساز زندگى نيست، بلكه مربوط به امور جزئى و كم اهمّيّت است كه در زندگى وجود دارد.

بنابراين‌ «تغافل» منافاتى با امر به معروف و نهى از منكر و انتقاد سازنده ندارد؛ زيرا، «امر به معروف و نهى از منكر» مربوط به واجبات و محرمات است كه از محدوده‌ «تغافل» بيرون است و انتقاد سازنده مربوط به امورى است كه در سرنوشت فرد و جامعه اثر قابل ملاحظه‌اى دارد، در حالى كه‌ «تغافل» مربوط به امور جزئى و كم ارزش و يا عيوبى است كه مصلحت در آن است كه در پرده بماند.

[١]-/ غررالحكم، حديث ٩١٤٩

[٢]-/ بحارالانوار، جلد ٧٥، صفحه ٦٤