١- رسول خدا صلى الله عليه و آله مى‌فرمايند: «ثَلاثٌ اخَافُهُنَّ بَعدي عَلَى‌ امَّتي ألضَّلالَةُ بَعْدَ المَعْرِفَةِ وَ مُضِلّاتُ أَلْفِتَنِ وَ شَهْوَةُ الْبَطْنِ وَ الْفَرْجِ؛ سه چيز است كه از آنها بر امّتم بعد از خودم مى‌ترسم، گمراهى بعد از آگاهى و آزمايشهاى گمراه كننده و شهوت شكم و شهوت جنسى». [١]

منظور از گمراهى بعد از آگاهى، اين است كه انسان بر اثر وسوسه‌هاى منحرفان و ايجاد شبهات گوناگون، راه راستى را كه شناخته، رها كند و در راه انحراف در آيد كه اين موضوع در هر زمان- مخصوصاً در زمان ما- وجود داشته و دارد.

منظور از «مضلّات فتن» امتحاناتى است كه خداوند براى بندگانش پيش مى‌آورد كه گاهى انسان‌ها به خاطر پيروى هواى نفس از عهده آن برنمى‌آيند؛ و منظور از «شهوت بطن و فرج» شكم پرستى و افراط در شهوت جنسى است.

مفهوم حديث نشان مى‌دهد، خطرى كه از ناحيه اين سه امر، مردم را تهديد مى‌كند، بسيار جدى است.

٢- پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در جاى ديگر مى‌فرمايند: «اكْثَرُ مَا تَلِجُ بِهِ امَّتي النَّارَ الْاجْوَفَانِ الْبَطْنُ وَ الْفَرْجُ؛ بيشترين چيزى كه سبب دوزخى شدن امّت من مى‌شود، دو چيز ميان تهى است، شكم و فرج». [٢]

٣- امام باقر عليه السلام نيز در اين رابطه مى‌فرمايند: «اذا شَبَعَ البَطْنُ طَغى‌؛ هنگامى كه شكم سير شود، طغيان مى‌كند». [٣]

٤- آن حضرت در جاى ديگر مى‌فرمايند: «مَا مِنْ شَى‌ءٍ ابْغَضُ الَى اللّهِ عَزَّوَجَلَّ مِنْ بَطْنٍ مَمْلُوءٍ؛ هيچ چيزى نزد خداوند، منفورتر از شكم پر (و بيش از اندازه خوردن) نيست». [٤]

٥- اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايند: «لايُفْسِدُ التَّقوى‌ الّا بِغَلَبَةِ الشَّهْوَةِ؛ تقوا و پرهيزكارى را چيزى جز غلبه شهوت از بين نمى‌برد». [٥]

٦- حديث ديگرى از همان حضرت عليه السلام نقل شده است: «لاتَجْتَمِعُ الحِكْمَةُ وَ الشَّهْوَةُ؛ دانش و حكمت با شهوت پرستى جمع نمى‌شود». [٦]

٧- همان حضرت عليه السلام در جاى ديگر فرموده‌اند: «مَا رَفَعَ امرَءاً كَهِمَّتِهِ وَ لا وَضَعَهُ‌

[١]-/ اصول كافى، جلد ٢، صفحه ٧٩

[٢]-/ همان مدرك‌

[٣]-/ اصول كافى، جلد ٦، صفحه ٢٧٠، حديث ١٠

[٤]-/ سفينة البحار، جلد ١، صفحه ٢٥، واژه اكل‌

[٥]-/ شرح غررالحكم، حديث ١٠٦٠٦

[٦]-/ غرر الحكم، حديث ١٠٥٧٣