استقامت) و نماز كمك بگيريد (تا بر مشكلات فائق آييد)؛ زيرا خداوند با صابران است؛ يَا ايُّهَاالَّذينَ آمَنُوا اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلَوةِ انَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرينَ». [١]

اين آيه داراى مفهوم وسيعى است و هرگونه صبر و استقامت را شامل مى‌شود، خواه صبر به اطاعت يا بر معصيت يا بر مصيبت باشد. براى انجام هر كار مهمى كمك گرفتن و استعانت لازم است، خواه جهاد باشد يا غير آن؛ بنابر اين، براى انجام هر كار مهمى بايد از شاخه‌هاى مختلف صبر كه متناسب با آن كار است، يارى جست.

درباره تفسير صبر به‌ «روزه» بايد گفت كه روزه يكى از مصداق‌هاى روشن اين صبر است، نه اين كه تمام مفهوم آن را در بر بگيرد.

در اين‌جا اين سؤال پيش مى‌آيد كه چه رابطه‌اى ميان صبر به معنى وسيع كلمه با صلاة (نماز) وجود دارد؟

بعضى از مفسّران گفته‌اند: رابطه آن دو اين است كه گاه پيمانه صبر انسان لبريز مى‌شود و طاقت او بر صبر كاهش مى‌يابد. اين‌جاست كه نماز به او قوّت قلب و اراده و توكل بر خدا مى‌بخشدو بدين سان، نيروى صبر از طريق نماز افزايش مى‌يابد.

به تعبير ديگر، هنگامى كه انسان از طريق نماز به خدا روى مى‌آورد، خود را به قدرت بى پايان و لايزال حق مرتبط مى‌سازد، اين كار، مقاومت انسان را در برابر مشكلات، چنان افزايش مى‌دهد كه به نيروى شكست ناپذيرى تبديل مى‌شود.

به همين دليل در حديثى كه گاه از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و گاه از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل شده و هر دو نيز صحيح مى‌باشد، آمده است: «اذَا أَهَالَهُ أَمْرٌ فَزِعٌ، قَامَ الى‌ الصَّلَوةِ ثُم‌ تَلى‌ هَذِهِ الآيَةِ وَ اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلَوةِ؛ هنگامى كه با مشكل مهمى روبه‌رو مى‌شد، به نماز بر مى‌خاست (و پس از نماز به دنبال حل مشكل مى‌رفت) و اين آيه را تلاوت مى‌فرمود استعينوا بالصّبر و الصّلوة [٢]». [٣]

به هر حال، اين آيه از روشن‌ترين آياتى است كه اهمّيّت صبر را به عنوان يك عامل پيروزى در زندگى مشخص مى‌كند.

[١]-/ بقره، ١٥٣

[٢]-/ همان‌

[٣]-/ اصول كافى، جلد ١، صفحه ١٥٤- روح البيان، جلد ١، صفحه ٢٥٧