اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤١٩ - ١- مفهوم عجله و شتابزدگى
يُسارِعُونَ في الخَيراتِ وَ هُم لَها سَابِقُونَ؛ آنها در كارهاى نيك به سرعت اقدام مىكنند و از ديگران پيشى مىگيرند».
در آيه ١٣٣ سوره آل عمران، اين مسئله به عنوان يك دستور عام خطاب به همه مؤمنان آمده است: «وَ سَارِعُوا الَى مَغفِرَةٍ مِن رَبِّكُم وَ جَنَّةٍ عَرضُهَا السَّمَاوَاتُ وَ الْارضُ اعِدَّتْ لِلمُتَّقينَ؛ شتاب كنيد و پيشى بگيريد براى رسيدن به آمرزش پروردگارتان، در رسيدن به بهشتى كه وسعت آن به اندازه آسمانها و زمين است كه براى پرهيزكاران آماده شده است».
در آيه ١٤٨ سوره بقره، همين معنى تحت عنوان مسابقه در خيرات مطرح شده است: «... فَاستَبِقُوا الخَيراتِ ...؛ در نيكيها (و اعمال خير) بر يكديگر سبقت جوييد».
بديهى است «مسارعه» در خيرات با مسابقه در خيرات، هر دو اشاره به يك حقيقت دارد و در واقع لازم و ملزوم يكديگرند؛ زيرا، سبقت جستن بدون سرعت در عمل، امكانپذير نيست و هر كسى سريعتر راه را سوى مقصود بپيمايد، بى شك زودتر به مقصود مىرسد.
در روايت اسلامى اشارات بسيار پرمعنى و جالبى نسبت به اين موضوع ديده مىشود كه گلچينى از آنها را در ذيل مىآوريم:
١- رسول خدا صلى الله عليه و آله مىفرمايند: «انّ اللّهَ يُحِبُّ مِنَ الخَيْرِ مَايُعَجَّلُ؛ خداوند كار نيكى را دوست دارد كه با سرعت انجام شود». [١]
٢- در حديث ديگرى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است: «بَادِرُوا بِعَمَلِ الخَيرِ قَبلَ ان تُشغَلُوا عَنْهُ بِغَيرِهِ؛ در انجام كارهاى نيك سرعت كنيد، پيش از آن كه چيزى شما را به خود مشغول سازد و از آن باز دارد». [٢]
٣- در احاديث متعددى از امام صادق عليه السلام اين مضمون ديده مىشود: «مَن هَمَّ بِخَيرٍ فَلْيُعَجِّلْهُ وَ لا يُؤَخِّرْهُ؛ كسى كه تصميم به كار نيكى مىگيرد، بايد در آن شتاب كند و تأخير نيندازد». [٣]
٤- در حديث ديگرى همين معنى به صورت مشروحترى از همان امام بزرگوار نقل شده است: «اذا هَمّ احَدُكُم بِخَيرٍ او صِلَةٍ فَانّ عَن يَمينِهِ وِ شِمالِهِ شَيطانَينِ فَلْيُبادِرْ لايَكُفّاهُ
[١]-/ اصول كافى، جلد ٢، صفحه ١٤٢
[٢]-/ ميزان الحكمه، جلد ١، حديث ٥٣٨١
[٣]-/ اصول كافى، جلد ٢، صفحه ١٤٢