اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٥ - آثار و پيامدهاى سخاوت
مىتوانند بر فكر و عقل و دانش او بيفزايند.
٤- «سخاوت» فاصله طبقاتى جامعه را كم مىكند و از اين طريق ناهنجاريهاى ناشى از فاصله طبقاتى را از بين مىبرد و يا كاهش مىدهد. آتش كينههاى محرومان را خاموش مىكند و حسّ انتقامجويى را در آنان تضعيف مىنمايد و از اين طريق پيوندهاى اجتماعى را محكم مىسازد.
٥- «سخاوت» مدافعان انسان را زياد مىكند و آبروى او را محفوظ مىدارد و دشمنان و بدخواهان را عقب مىراند؛ اميرمؤمنان عليه السلام در اين باره مىفرمايند: «الْجُود حَارِسُ الاعْرَاضِ؛ جود و بخشش آبروى انسان را حفظ مىكند». [١]
٦- جود و «سخاوت»، آثار معنوى فوق العادهاى نيز دارد؛ به همين دليل از صفات انبيا شمرده شده و همان گونه كه در روايات گذشته خوانديم، شعاع نور «يقين» است؛ حتى اگر اين فضيلت در افراد بى ايمان باشد، به حال آنها مفيد و سودمند است.
در حديثى آمده است كه خداوند متعال به حضرت موسى عليه السلام وحى نمود: «لاتَقْتُل السَّامِرىَّ فَانَّهُ سَخِىٌّ؛ سامرى را به قتل مرسان، زيرا او مرد سخاوتمندى است». [٢]
درست است كه سامرى، منشأ فساد عظيمى در بنى اسرائيل شد و آيين بتپرستى را در ميان آنها پايه نهاد و در انتها نيز زندگى را با خفّت و ذلّت و حقارت گذراند كه شايد مرگ بر آن زندگى، ترجيح داشت؛ ولى با اين همه به حضرت موسى عليه السلام وحى رسيد كه خون او را به خاطر سخاوتش نريزد.
از رسول خدا عليه السلام نقل شده است كه به فرزند حاتم طائى به نام «عُدَىْ» فرمود: «دُفِع عَن ابيكَ العَذابُ الشَّديدُ لِسَخاءِ نَفْسِهِ؛ عذاب شديد از پدرت به خاطر سخاوتش برداشته شد». [٣]
در ذيل همين حديث، آمده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله دستور داد، گروهى از جنايتكاران يكى از جنگها را به قتل برسانند، ولى يكى از آنها را استثنا كرد. آن مرد تعجّب كرد و گفت: «با اين كه گناه ما يكى است، چرا مرا از ميان آن جمعيت جدا كردى؟» حضرت صلى الله عليه و آله فرمودند: «خداوند به من وحى فرستاد كه تو سخاوتمند قوم خود هستى و من نبايد تو را به
[١]-/ غررالحكم، حديث ٣٣٣
[٢]-/ اصول كافى، جلد ٤، صفحه ٤١
[٣]-/ بحارالانوار، جلد ٦٨، صفحه ٣٥٤