بعضى، راه بهشت و پاداشهاى بزرگ الهى و بعضى ديگر به معنى امدادهاى غيبى و مانند آن شمرده‌اند؛ ولى همان گونه كه در بالا اشاره شد، «عسر»- و همچنين يسر مفهوم وسيع و گسترده‌اى دارد كه تمام امورى را كه مربوط به دنيا و آخرت است، شامل مى‌شود.

***

در هفتمين‌ آيه، خداوند ياران پيامبر صلى الله عليه و آله را مخاطب ساخته و بخيلان را مورد نكوهش شديد قرار داده و مى‌فرمايد: «آرى! شما همان جمعيتى هستيد كه براى انفاق در راه خدا فراخوانده مى‌شويد، بعضى از شما «بخل» مى‌ورزند و هركس بخل كند، نسبت به خودش بخل كرده است؛ هَا أَنْتُم هَؤُلاءِ تُدْعَوْنَ لِتُنْفِقُوا في سَبيلِ اللّهِ فَمِنْكُمْ مَنْ يَبْخَلُ وَ مَن‌ يَبْخَلْ فَانَّمَا يَبْخَلُ عَنْ نَفْسِهِ» [١] و براى اين كه ناآگاهان تصور نكنند، خداوند نيازى به اين انفاقها دارد، در ادامه اين آيه مى‌فرمايد: «خداوند بى‌نياز است و شما همه نيازمند و فقير هستيد؛ ... وَاللّهُ الغَنِىُّ وَ أَنْتُمُ الفُقَراءُ ...» [٢].

بنابر اين آنچه را انفاق مى‌كنيد، در واقع امانتهاى الهى است كه چند روزى نزد شما براى آزمون و امتحان و تعليم و تربيت قرار داده شده و خدا دستور داده، بخشى از اين امانت را به بندگان فقيرش بسپاريد يا در راه جهاد مصرف كنيد.

در انتهاى آيه، افراد «بخيل» را تهديد مى‌كند كه: «هر گاه از دستورهاى خداوند (درباره انفاق فى سبيل اللّه) سرپيچى كنيد، خداوند گروه ديگرى را به جاى شما مى‌آورد كه مانند شما نباشند؛ ... وَ انْ تَتَوَلَّوا يَسْتَبْدِل قَوماً غَيرَكُم ثُمَّ لايَكُونُوا امْثَالَكُم». [٣]

به اين ترتيب‌ «بخيلان» تهديد به نابودى گرديده‌اند و اين شديدترين تهديدى است كه درباره‌ «بخيلان» شده است.

گرچه مصداق انفاق در راه خدا، به تناسب قرائنى كه در آيات وجود دارد، انفاق در راه‌ «جهاد» است؛ ولى مفهوم گسترده آن، هر كار خيرى را شامل مى‌شود.

بسيارى از مفسران شيعه و اهل سنت، در ذيل آيه مورد بحث چنين نقل كرده‌اند كه بعد از نزول آيه فوق، جمعى از ياران پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كردند: منظور از گروهى كه‌

[١]-/ محمّد، ٣٨

[٢]-/ همان‌

[٣]-/ همان‌