اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٨٨ - ٣- طول امَل سبب نسيان اجل

٢- طول امل يكى از اسباب مهمّ قساوت قلب‌

همان گونه كه در آيات آغاز اين بحث خوانديم قرآن مجيد درباره يكى از اقوام پيشين مى‌گويد: آنها كسانى بودند كه مى‌پنداشتند عمر طولانى دارند (و گرفتار آرزوهاى دراز شده‌اند) و از اين رو قلب‌هاى آنها قساوت يافت.

دليل اين مسئله روشن است؛ زيرا طول امل انسان را از خدا غافل مى‌كند و به دنيا حريص مى‌سازد و آخرت او را به دست فراموشى مى‌سپارد و اينها همه اسباب سنگدلى و قساوت است.

به همين دليل در حديثى آمده است كه خداوند به موسى عليه السلام فرمود: «يَا مُوسَى لَاتُطَوِّلْ فِى الدُّنْيَا امَلَكَ فَيَقْسُوا قَلْبَكَ، وَ الْقَاسِى الْقَلْبِ مِنِّى بَعِيدٌ؛ اى موسى! آرزوى خود را در دنيا طولانى نكن كه قسىّ القلب خواهى شد و قسىّ القلب از من دور است». [١]

همين معنى در حديث ديگرى از امام اميرمؤمنان عليه السلام آمده است كه فرمود: «مَنْ يَأْمُلُ انْ يَعِيشَ ابَداً يَقْسُوا قَلْبُهُ وَ يَرْغَبُ فِى الدُّنْيَا؛ كسى كه آرزو دارد جاودانه در اين دنيا بماند قسىّ القلب مى‌شود و راغب در دنيا مى‌گردد». [٢]

٣- طول امَل سبب نسيان اجل‌

اين اثر نياز به شرح و بسط ندارد و به خوبى در زندگى آنها كه گرفتار اين رذيله اخلاقى هستند نمايان است كه هرگز نه سخنى از مرگ بر زبان مى‌رانند و نه در فكر آخرتند، بلكه دائماً در گرداب غفلت غوطه‌ورند.

حديث معروفى كه هم از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و هم از اميرمؤمنان على عليه السلام نقل شده كه مى‌فرمايد: «طُولُ الْامَلِ يُنْسِى الْآخِرَةِ؛ درازى آرزوها سبب فراموشى آخرت است» گواه صدق اين مدّعاست. [٣]

در حديث ديگرى از مولا على عليه السلام مى‌خوانيم: «اكْثَرُ النَّاسِ امَلًا اقَلُّهُمْ لِلْمَوْتِ ذِكْراً؛ كسى كه آرزويش از همه طولانى‌تر است از همه كمتر به ياد مرگ است». [٤]

[١]-/ ميزان الحكمه، جلد ١، صفحه ١٠٤ (مادّه امل)

[٢]-/ همان مدرك‌

[٣]-/ قبلًا در بخش احاديث گذشت‌

[٤]-/ تصنيف الغرر، صفحه ٣١٢، حديث ٧٢١٥