اخلاق در قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٧٠ - ٥- طرق درمان غرور

حادثه مهم اجتماعى، سياسى و يا نظامى نه تنها همه ثروت خود را از دست دهد بلكه بدهى زيادى به بار آورد؟!

چگونه به قدرتش بنازد در حالى كه ممكن است فردا آن را از دست دهد و پشت ميله‌هاى زندان باشد!

به هر حال آنچه انسان را از مركب غرور پايين مى‌كشد و به مستى غرور پايان مى‌دهد شناخت خويشتن و اوضاع جهان و بى اعتبارى و شدّت دگرگونى احوال آن است.

قرآن مجيد به مغروران خطاب مى‌كند و با اين سخن بيدارگر به آنها هشدار مى‌دهد، مى‌فرمايد: «اوَلَمْ يَسِيرُوا فِى الْارْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَانُوا اشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ ا ثَارُوا الْارْضَ وَ عَمَرُوهَا اكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوهَا وَ جَائَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّنَاتِ فَمَا كَانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لَكِنْ كَانُوا انْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ؛ آيا در زمين گردش نكردند تا ببينند عاقبت كسانى كه قبل از آنها بودند چگونه بود؟ آنها نيرومندتر از اينان بودند و زمين را (براى زراعت و آبادى) بيش از اينان دگرگون ساختند و آباد كردند و عمران نمودند و پيامبرانشان با دلايل روشن به سراغشان آمدند (امّا آنها انكار كردند و كيفر خود را ديدند) خداوند هرگز به آنها ستم نكرد، آنها به خودشان ستم مى‌كردند». [١]

شبيه همين معنى در سوره غافر آيه ٢١ و ٨٢ نيز آمده است.

اگر انسان درست به جسم و روح و امكانات خود توجّه كند كه چقدر آسيب‌پذيرند و چگونه حوادث كوچك مى‌توانند زندگى او را بر هم زنند، هرگز مست و مغرور نمى‌شود، اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايد: «مِسْكِينُ بْنُ آدَمَ مَكْتُومُ الْاجَلِ، مَكْنُونُ الْعِلَلِ، مَحْفُوظُ الْعَمَلِ، تُؤْلِمُهُ الْبَقَّةُ وَ تَقْتُلُهُ الشَّرْقَةُ وَ تُنْتِنُهُ الْعَرْقَةُ؛ بيچاره آدميزاد! سرآمد زندگيش نامعلوم، علل بيماريش ناپيدا و اعمالش ثبت و ضبط مى‌شود، پشه‌اى او را مى‌آزارد و گلوگير شدن آب يا غذايى او را مى‌كشد و عرق مختصرى او را متعفّن و بدبو مى‌سازد»! [٢]

در حالات‌ «اياز» وزير معروف و مقتدر سلطان محمود غزنوى نقل كرده‌اند كه همه روز در اطاق مخصوصى مى‌رفت و در را مى‌بست و بعد از لحظاتى بيرون مى‌آمد،

[١]-/ روم، ٩

[٢]-/ نهج‌البلاغه، كلمات قصار، حكمت ٤١٩